Rokjesdag is die ene dag in het voorjaar dat alle vrouwen als bij toverslag ineens een rok dragen, met daaronder blote benen. Tot zover de definitie waar ongetwijfeld het een en ander op valt af te dingen, maar daar heb ik geen zin in, sterker nog; het is een prachtige definitie. De Van Dale noteert onder rokjesdag zie bloesjesdag. Zo kan ik het ook. Snel naar bloesjesdag en daar treffen we deze: eerste warme lentedag (waarop de vrouwen voor het eerst in hun bloesje op straat lopen).

Tja.

Ik vind mijn eigen definitie beter. En ik ben niet eens een billenman. Ook geen tietenman trouwens. Dus dat heeft er niets mee te maken. Wat mijn definitie zo mooi maakt is de toverslag. Hoe weten alle vrouwen dat het rokjesdag wordt? Er is geen tamtam, en het wordt niet op radio en televisie aangekondigd. Het gaat dus om een voorgevoel dat duizenden vrouwen op hetzelfde moment bezoekt.

Het is vandaag 2 april en als het goed is schijnt de zon. In de loop van de dag zal de temperatuur oplopen tot zo'n 17, 18 graden. Dat is in principe genoeg voor rokjesdag, ware het niet dat de ochtend aan de koude kant is, 4 graden, en dat is een obstakel. Halverwege de dag iets anders aantrekken mag niet en is in veel gevallen ook onmogelijk. Je gaat je op je werk niet verkleden.

Dat brengt ons bij vrijdag.

Niets is beter voor rokjesdag als een dagje wennen aan het idee. Die dag beleven we vandaag. In grote delen van het land, dat moet ik erbij zeggen. Voor wie pech heeft. Wat tégen vrijdag pleit is dat rokjesdag eigenlijk niet aan het einde van een week mag vallen; dat is te makkelijk. Rokjesdag moet een element van ontbering hebben, een koude ochtend en kipppevel. Vijf graden in de ochtendspits. Het lijkt wel alsof je gek bent. Maar je ziet gelukkig overal collega's. Alle rokjes samen zorgen ervoor dat de zon zich al om half elf gewonnen geeft en haar temperatuur opschroeft naar 13 graden, en twee uur later al naar 18 graden. Uit de wind, een heel klein beetje maar, maar toch, uit de wind kan het makkelijk 20 graden worden.

Voilà, rokjesdag.

Maar ik durf mijn hand er nog niet voor in het vuur te steken. Volgens mijn eigen archief valt rokjesdag namelijk altijd later. Drie april zou een record zijn. Mijn rokjesdagen spelen zich altijd rond 15 april af, bijna twee weken later. Ik moet daar als expert toch enig belang aan hechten. Masar voor hetzelfde geld overvalt rokjesdag mij vrijdag, dat kan zomaar. Ik neem tenslotte niet deel aan het grote toverslagse raadsel, hoewel ik met drie vrouwen in huis wel een kleine voorsprong heb op andere mannen en ik hoor de gesprekken die erover gaan, en ik zie dat de winterjassen niet meer aangaan, ik stel zelfs vast dat er lage schoenen aan blote voeten steken, en zonnebrillen in het haar. Ja, dat het de goede kant op gaat, is een feit.

Maar vrijdag?

Doet het er trouwens toe? Natuurlijk niet. Het is maar een geintje. Maar in de kern een schitterend geintje, dat wel. Rokjesdag doet mij meer dan Internationale Vrouwendag, als ik zo oneerbiedig mag zijn. Het is een feestdag, wanneer hij ook valt.

Daags tevoren zouden we heerlijk eten in Lyon, bij één van de beste restaurant van Frankrijk, daarna een design-hotel en dan de volgende dag met een hogesnelheidstrein naar Grenoble. Daar 's avonds Bob in een oude sporthal en tot slot een romantisch hotelletje in het historische hart van de stad. De volgende dag met een boemel snel weer naar huis.

Toen werd ik ziek.

En weg was het uitje.

Sindsdien zijn we wat minder in Bob, hoewel hij er natuurlijk niets aan kan doen dat ik de man met de hamer tegen het lijf ben gelopen. Daar komt nog eens bij dat er weinig troost uit zijn muziek valt te putten, laat staan grootschalige vrolijkheid. Wat dat betreft is het universum van Bob Dylan grimmig als het leven zelf, maar dan van zijn kant bekeken. En daar hadden wij even geen behoefte meer aan.

Dat kan met Bob.

Je bent in hem.

En dan weer uit hem.

De tournee die hij nu maakt, nadert vanuit het noorden, een paar show in Scandinavie, dan Duitsland, dan een bocht om naar Frankrijk, vervolgens Nederland en daarna weer naar het zuiden, Italie en Zwitserland om tenslotte in Engeland te eindigen. Tot nu heeft hij zes concerten gegeven, de laatste in Kopenhagen.

Wie echt in Bob is, weet welke nummers hij daar gespeeld heeft, en ook welke nummers in Malmo, Stockholm, Oslo etcetera. Per avond worden er 17 nummers gespeeld. Over zes avonden gerekend is dat 17 keer 6 = 102 nummers. Een aantal nummers wordt herhaald (Like A Rolling Stone, Blowin' In The Wind, All Along The Watchtower, klassiekers), maar over 6 shows zijn het 52 verschillende nummers en dat betekent dat hij per avond bijna 9 (8,6 om precies te zijn) nummers speelt die hij de vorige avond niet speelde. Dat is voor Dylan een hoge score.

Van die 52 nummers zijn er 22 uit de jaren zestig, 8 uit de jaren 70, 3 uit de jaren 80, 6 uit de jaren 90, 13 uit de laatste 9 jaren. Van de 6 nummers uit de jaren 90 zijn 5 afkomstig van het album Time Out Of Mind. Van Love & Theft speelt hij 4 nummers, van Modern Times 6 nummers. De verrassingen zijn de nummers uit de jaren 70 en 80: The Man In Me, Senor, Watching The River Flow, One More Cup Of Coffee, Billy, When I Paint My Masterpiece.

Tsja.

Wie nu echt in Bob is, kan zijn eigen ideale Bobavond samenstellen. Je hebt 52 nummers beschikbaar en we spelen er negen. Maak er iets moois van. Er zitten parels tussen.

Wie nog dieper in Bob is, kan gaan interpreteren. Dit is gevaarlijk, want het is niet uit te sluiten dat Bob helemaal niets met zijn muziek bedoelt of in ieder geval iets dat voor zijn publiek ongrijpbaar is. Daarom staan we daar straks weer (wij ook) in die akelige Heineken Music Hall; in de hoop dat we iets voorbij te zullen horen komen, of zien, dat in één magnifieke flits het raadsel Dylan ontsluitert.

Had ik dat wel gekund, dan had mijn vogelliefde zich ruimer ontwikkeld, dan was ik misschien lid geworden van een club die er zaterdagochtend voor dag en dauw op uittrok om vogels te spotten, te tellen en te ringen. Ik ken mannen van mijn leeftijd die dat nog steeds doen en altijd blijkt het een passie te zijn die ze jong opvatte. Ben je ouder dan twaalf dan staat al min of meer vast welke kant je opgaat en waar je harde schijf voor open staat en waar niet voor. Tenminste; dat denk ik wel eens.

Met bloemen en planten is het hetzelfde laken en pak. Als je het niet jong binnen hebt gekregen, kun je later nog zoveel gidsen en atlassen kopen, echt ontspannen kun je niet door een weiland lopen - steeds moet je je afvragen hoe wat ook alweer heet. Om gek van te worden. Ik heb mijn dochters toen ze klein waren wel eens de tien meest om ons huis in Frankrijk voortkomende bloemen bij proberen te brengen, nou, dat had geen bal zin. Zij kregen het niet binnen, en ik kreeg het er niet uit. Misschien is dat meteen ook wel de treagiek van opvoeden in het het algemeen.

De eerste merel dus; behalve aan mijn eigen jongensjeugd, moest ik nu ook denken aan een boek van Simenon dat ik onlangs las: De merel in de tuin. Eerlijk gezegd had ik me erg op dat boek verheugd, omdat ik zelf ooit speelde met het idee een verhaal of misschien zelfs een roman om een zingende merel in een binnentuin te vouwen. In allerlei huizen wordt dat gezang gehoord, alle levens zijn als het ware met die vogel in de tuin vervlochten, maar geen de mensen kent elkaar eigenlijk.

Simenons boek is een heel ander boek dan ik had gedacht. Het gaat over een eenzame, kleine man uit een Oost-Europees land die in een Franse provinciestad een boekhandeltje drijft. Hij is ook nog getrouwd, en wel met de mooiste vrouw van de stad, atlthans de meest gewillige. Iedere man die haar wil, kan haar krijgen, voor een uur, voor vijf minuten, voor een dag. Haar familie is blij dat men van haar af is. Mogelijke schandalen zullen nu neerdalen op de kleine man, die overigens weet van de overspeelsheid van zijn vrouw en haar altijd maar weer vergeeft.

Op een dag keert ze niet terug van een avondje dansen ze en in het café maakt de kleine man een onnozele opmerking die in zijn hoofd uitgroeit tot een steeds groter wordende, en steeds belangrijkere leugen. Het kan bijna niet anders of iedereen zal op zijn gezicht kunnen lezen hoe schuldig hij is. Met onverbiddellijke logica stuurt Simenon vervolgens dit doodgoede mannetje zijn ondergang tegemoet. Zijn onnozele opmerking krijgt gezelschap van dat ene leugentje om bestwil, dat krijgt weer gezelschap van iets dat hij niet kan verklaren en amper twintig pagina's later zit hij gevangen in een gevangenis die hij zelf heeft gebouwd. Ze hoeven hem er alleen nog maar in te stoppen.

Dat gebeurt niet.

En hier komt de merel in de tuin om de hoek zetten. Het huis van de kleine man grenst aan een tuin en er staat een grote lindeboom in. Er is ook een schutting die de tuin scheidt van de buren. De kleine man kan het niet meer aan wat hem is aangedaan, en hij gaat hij zich met een stuk ijzerdraad verhangen aan de laagste tak van de boom. Hij moet daartoe op een stoel klimmen. Hij sterft, en daar hangt hij - terwijl de merel zingt en zingt, zich nergens van bewust.

De merel in de tuin is zeker niet de beste roman van Simenon (hij schreef er honderden), maar het is er wel eentje die blijft hangen. In ieder geval bij mij, want ik zal nooit meer naar het opgeruimd zingen van een merel kunnen luisteren zonder aan die kleine, bange man die niets heeft misdaan en toch de dood om wat de anderen denken.

Dit alles heet: een infuus.

Tijdelijk lig ik in een bed. Een eenvoudige slang, aangebracht door een eenvoudige arts in opleiding, verbind mij met de infuuspaal. Ik zou naar buiten kunnen kijken, in de verte zie je flats en landende vliegtuigen, maar ik kijk liever naar mijn zakken.

Eerst de ene.

Dan de ander.

Er gaat niets door me heen, terwijl het gif zich een weg baant. Af en toe voel ik het ijzig gloeien, dat is alles, en dan denk ik aan mijn bloedbaan - iets waar ik verder nooit aan denk. Intussen glijdt het gif naar binnen.

Of het werkt is een tweede.

Er zijn vele onderzoeken naar gedaan. Het kán werken, het kán niet werken. Soms zit het mee, soms zit het tegen. Of het bij oude dames met borstkanker beter werkt dan bij jongemannen met slokdarmkanker is niet bekend. Als het bij mij werkt, zou bij wijze van spreken wereldwijd de statistiek er anders uit komen te zien. Dan ben ik één plus in een zee van minnen. Toch mag niemand daar hoop uit mag putten, of laat ik het zo zeggen: gefundeerde hoop. Alle andere hoop doet óók leven.

Ik kijk naar mijn zakken.

En de lange slang die af en toe wordt onderbroken door een druppelaar. Draai je daar aan, dan loopt de zak sneller leeg, maar vervolgens wordt je ingehaald door de regeldoos die prompt om de zuster begint te janken.

Daar is ze al.

"Hij deed ineens raar," zeg ik dan.

"Ja," zegt de zuster, "hij deed ineens raar. Dat heb je wel eens." Ze heeft een Westfriese tongval.

Waarom ik niet?

Ze verdwijnt weer. Ik probeer de druppels in mijn slang sneller naar beneden te kijken. Dat lukt niet, maar het lijkt wel te helpen.

Er wordt op de deur geklopt. Of ik iets van de rijdende winkel wil, een gratis krantje misschien. Nee, ik hoef niets van de rijdende winkel. "U weet niet wat u mist," klinkt de stem van de rijdende winkel die met knarsende wieltjes haar weg vervolgt. Eigenlijk klopt het wél, wat ze zegt: ik weet niet wat ik mis.

Er schuifelt een oude, Surinaamse heer door de gang die langdurig in mijn deurpost blijft staan. Hij draagt een donkerblauwe pyajama met een werkje, de vouwen van de verpakking zitten nog in de stof. "Ik ben mijn vrouw kwijt," zegt hij simpel. We kijken elkaar aan, hij terwijl hij steun zoekt aan de deurpost, ik vanuit mijn bed. Dan vervolgt hij op zijn nieuwe pantoffels zijn weg.

Iedereen is onderweg.

Ik kijk naar mijn zakken.

Gemcitabine en Irinetocan.

Wie is de dikke, wie de dunne?

De druppels glijden door de slang, als speldeprikken komen ze mijn arm binnen. Er komt een verpleegster binnen met een map onder haar arm. "Wat is uw pijncijfer vandaag?" Zelf heeft ze geen pijn, dat is een ding dat zeker is.

"Drie," zeg ik, om haar tegemoet te komen.

Het cijfer wordt genoteerd en de zuster verdwijnt om plaats te maken voor een andere zuster bij wie ik een broodje kroket zonder boter en een blikje Cola bestel. Liever had ik een biertje gehad, maar er zijn grenzen, dat snapt een kind.

Van mij had het niet gehoeven, trouwens. Jacques Tichelaar aan het Drentse roer. Het ging daar prima met Relus en na zijn dood ging het nog steeds prima. Bovendien: een echter mens dan Relus was er niet. Daar zal Jacques tegenaan lopen straks.

Coevorden.

Daar kwam Relus vandaan. Alleen al als ik aan Coevorden denk, moet ik huilen. De laatste keer dat ik er was, zat ik er in de lobby van hotel Talens (sinds 1805). Verderop zat een stel gestrandde Russen die die avond nog naar Parijs wilden, desnoods per taxi. Heel het hotel was in rep en roer.

Coevorden.

Wie als provincie een commissaris heeft die van zo diep komt, mag zich heel gelukkig prijzen. Maar Relus ging dood en men vond dat zijn funktie niet vacant kon blijven. Waarom eigenlijk niet? Een vacante funktie als eerbewijs. Als iemand het had verdiend, was het Relus ter Beek.

Nu krijgt Assen een Fries op het dak.

En hoe geweldig is die Fries? Hij moet in topvorm verkeren, fysiek gesproken, na al zijn hartproblemen. Hij werkt al maanden niet meer, ook goed. Een en al spierbundels. Hij was aanwezig bij het historisch overleg tussen Balkenende, Bos en Rouvoet in de Beetsterzwaag. Daarna een blauwe maandag fractieleider van de PvdA en toen die hartkwalen.

Ik weet het niet, het kan aan mij liggen, maar ik vind Jacques Tichelaar een onbeschreven blad. Daar zullen ze in Drenthe wel raad mee weten. In een huifkar over de heide bij Uffelte, daar gaat cowboy Tichelaar.

Meer nieuws uit het noorden, wat zeg ik, Jacques Wallage uit scherpe kritiek op top van de PvdA. Zo'n kop alleen al; dan weet je dat Jacques naar de kapper is geweest en er voor is gaan zitten. Wat heb ik precies te zeggen, wanneer zeg ik het, en tegen wie?

Inhoud kritiek: partij voert rechtse koers in integratiedebat, bang voor Wilders. Timing: vlak voor het congres. Hebben ze daar iets om over te praten. Medium? De Volkskrant.

De burgemeester laat bellen. Op de Haagse redactie neemt iemand op en weer wat later zit een verslaggever gespannen in de trein noordwaarts - een smeuiig interview met Jacques Wallage. Daar zullen de mensen (daar heb je ze weer) het straks nog weken over hebben.

Groningen.

Het miezert, maar de burgemeester heeft zijn dienstwagen naar het station laten sturen om de verslaggever droog en ontspannen op het stadhuis te kunnen ontvangen, ja, het is een attente man, die Jacques. Hij kijkt nog maar eens liefdevol naar de foto van Joop den Uyl die op zijn bureau staat.

Daar is de verslaggever al, gevolgd door thee en koekjes. De klok tikt zachtjes, buiten is het markt. De burgermeester uit, zoals beloofd, zijn scherpe kritiek. Een hele pagina gaat het worden.

En passant breekt Jacques ook nog een lans voor Ella Vogelaar. Ja, die gaat hem misschien opvolgen als burgemeester. Voor de lezer ontvouwen zich onmiddellijk knettergekke taferelen. Ella Vogelaar burgemeester van Groningen. Het wordt steeds leuker daar in het Noorden. Hoog tijd voor razendsnelle verbindingen. Jammer alleen dat Relus het niet meer meemaakt, als echt mens.

Van Den Haag zou je kunnen zeggen dat het meer dan steden als Amsterdam, Utrecht of Groningen het voorjaar aan zijn broek heeft hangen. Het kan trouwens ook zijn (ik zou het op kunnen zoeken) dat stad vrouwelijk is en in dat geval heeft 's Gravenhage meer dan andere Nederlandse steden de lach aan haar rokken hangen. Geef toe, er is nu een totaal ander beeld ontstaan.

Gisteren was ik in Den Haag, want het leek me een uitgelezen dag om rond te hangen bij het Catshuis. Bos, Balkenende en Rouvoet vergaderen daar nu al dagen over een antwoord op de economische crisis. Als ze niet opschieten is de crisis voorbij of door iemand anders opgelost, maar dat terzijde.

Nee, niet terzijde.

Murw vergaderd, de stropdassen lossen, wallen onder de ogen, stoppelbaarden, vetvlekken op de brillen; daar komen de gladiatoren naar buiten. Henk Brons van de RVD heeft voor een mooie achtergrond gezorgd en staat ter zijde van het tafereel in zijn handen te wrijven. Het kan overigens niet lang meer duren of politici treden de pers tegemoet in zo'n voetbaldecor dat alleen maar uit sponsorlogo's bestaat.

Ter zake nou.

Daar zijn ze dus, de mannen, de helden. En tegenover hen staat een afwachtende ploeg journalisten. Werkelijk iedereen is er, zelfs Wouke van Scherrenburg, namens het ING-huisorgaan. De leider van de RVD stapt naar voren om het vragenvuur in goede banen te leiden.

Maar er komt geen vragenvuur!

Niets, niente, nada. Doodse stilte.

Wel staat iedereen te popelen om als eerste antwoord op een vraag van de regering te mogen geven. Of zou daar binnen in de vergaderzaal de rust die ze zochten om tot grootse inzichten te komen zo letterlijk hebben genomen dat niet alleen ouderwetse media als radio en televisie waren uitgeschakeld, maar ook alle trendy media als twitter, internet, hyves, blogs, Facebook, YouTube? Ja, in dat geval konden Rouvoet, Balkenende en Bos wel eens een hoop van de werkelijkheid hebben gemist. Maar hoe goed past dit ook bij dit kabinet. Stoer stroopt het de mouwen op, maar daarna staan er korte broeken voor je.

Alle gekheid op een stokje; vlakbij het Catshuis, ik zag het Vredespaleis al liggen, nam ik de verkeerde afslag. Ik werd afgeleid door een straatnaambord: de burgermeester Patijnlaan. Daar bevond ik mij op. Aan mijn rechterhand lag een uitspanning die De Oude Tol heette. Die naam alleen al! En terras was gevuld met oude heren, vast en zeker oude topambtenaren die regeringen hadden zien komen en gaan en alles van Abraham en mosterd wisten.

Achter mij werd getoeterd.

Pardoes sloeg ik rechtsaf en nu bevond ik mij op de Scheveningseweg. En je kunt veel zeggen van die weg, maar niet dat hij niet naar Scheveningen voert, er is zelfs nergens in Europa een mooiere verbinding tussen stad en strand.

Voorzichtig begon ik hem af te rijden; links de oude, statige villa's, deels verworden tot kantoren, rechts de trambaan en de bossages van de Haagse Parken. Ach, hier zomers de afgeladen trams richting zee te zien bolderen - er kwam ineens een grote vrolijkheid over mij en de vergaderende regering kon me niets meer schelen; de schaal met verpieterde broodjes op tafel, de kannen met koffie en thee, de lichte geur van bederf en te lang in elkaars gezelschap te te hebben gezeten. Naar buiten moesten ze, die mannen en Marriet, de zon scheen niet voor niets zo gul op Den Haag.

En ik reed te hard; waar ik 110 mocht, ging ik 151. Die ene kilometer ging me de das om doen, maar dat wist ik nog niet. Het laatste bord dat ik had gezien, had 130 als maximum aangegeven. De tijdelijke verlaging naar 110 hadden ik en de cruisecontrol gemist. We kennen de buurt hier. Het is glooiend, en saai. Sinds de aanleg van de snelweg, een jaar of tien geleden, komen er steeds meer kuilen en hobbels in het asfalt - vandaar dat je op het ene stuk 110 en op het andere 130 mag rijden.

150 of harder mag nergens.

Ik volgde de agenten, in schitterend strakke uniformen, met zware wapengordels om de heupen en glimmende laarzen tot de knieen naar de dichtsbijzijnde geldautomaat om de boete, 130 euro, te kunnen pinnen. De heren hielden intussen mijn papieren in bewaring. Uiteindelijk kwamen we op het parkeerterrein van een supermarkt. Het was maandagochtend en al gezelig druk. Ik pinde mijn geld en een van de mannen schreef de bekeuring uit. De ander liep een rondje om mijn auto en stelde vast dat hij uit Zweden kwam.

Ik knikte maar wat.

En toen kwam er ineens een norme aap uit de mouw van de vliegende brigade: ik had niet alleen de maximum snelheid overtreden, ik had ook de maximum maximum snelheid overtreden, met 1 luttele kilometer. Ik begreep niet goed wat de agent bedoelde, hij zou ook huzaar bij een Napoleontisch keurkorps kunnen zijn geweest, maar langzaam daagde het: wie met meer dan vijftig kilometer per uur de maximum snelheid overtrad, was ter plekke zijn rijbewijs én zijn autopapieren kwijt.

Het begon te regenen en ik begon tegen te sputteren. Ik wist niet van de regel. Bij ons in Hollande was het anders, ik kende niemand die mij hier vandaan kon halen, enzovoorts. De vliegende mannen lieten me ruimschoots het woord, maar gaven geen krimp. Als ik binnen 24 uur iemand met een geldig rijbewijs ten burele van de brigade kon presenteren, kon die de auto en mij verder rijden. Wat er na die 24 uur ging gebeuren, lieten de mannen aan mijn verbeelding over. En om mij nog een extra duwtje in de goede richting te geven, haalde een van hen nu een blaaskit uit de Subaru om ook nog even mijn alcoholpercentage vast te leggen.

Ik blazen.

Zij grijnzen.

Daarna legden ze uit waar hun hoofdkwartier zich bevond, twintig minuten verdertop, langs de snelweg, en rukten ze in - met mijn autopapieren en rijbewijs. De sleutel mocht ik houden, want ik had er toch niets aan. Ik kon proberen via een andere route Chateauroux te verlaten, maar ik had zo'n gevoel dat dat allemaal verkeerd af ging lopen.

Wat te doen?

Om te beginnen had ik zin in koffie. Bovendien regende het inmiddels pijpenstelen. Ik sjokte naar de supermarkt waar de bar net open was. "Aah, la brigade volante de Vatan," zei de uitbater diepmenselijk en nadat hij een kop koffie voor me had gezet, belde hij het plaatselijke taxibedrijf om me naar het centrum van Chateauroux te laten vervoeren. Daar was weliswaar op een maandagochtend nog minder te doen dan hier in de supermarkt, maar wellicht dat er straks enkele restaurants open gingen. En anders was het VVV er altijd nog.

(wordt vervolgd)

In deze barre, economische tijden moeten we ons geld laten rollen, hoorde ik laatst een minister verklaren. Niet bang zijn, gewoon: kopen dat nieuwe plasmascherm. Maar zo bont ging ik het niet maken.

Wat dan?

Punaises!

Ik denk dat de assistent van de minister van financieen die iedere ochtend de kranten doorspit op berichten over zijn minister en er een mooi knipselmapje van maakt op dit moment ophoudt met lezen. Punaises, het moet niet gekker worden.

Ik was ook niet op zoek naar zomaar punaises die je overal kunt krijgen, maar naar pushpins en dan niet van die lullige, gekleurde plastic dingen, maar de echte van aluminium.

Nergens te krijgen.

Dat willen zeggen: niet bij kantoorboekhandels. Ik moest mijn vizier richten op winkels voor kunstenaarsbenodigdheden. Ik vond zo'n winkel en mijn hart begon al over te slaan. Hier ging ik niet alleen de pushpins vinden die ik zocht, maar nog veel meer dat ik absolut niet nodig had, maar lekker wel kon kopen.

Ik betrad de winkel.

De juffrouw overhandigde mij een doos aluminium pushpins, alsof ze mij al dagen verwachtte. Er viel een last van haar schouders. Meteen zag ik acher haar een piepklein schildersezeltje, nog geen tien centimeter hoog. Er hoorde ook een opgespannen en smetteloos wit doekje bij, drie bij drie ongeveer. Het ezeltje kostte één euro.

Eén euro!

En ik zou een nieuwe loopbaan kunnen beginnen. Met ezel en doek in de hand ging ik op zoek verf. Dit bleek al snel een ingewikkelde materie. Gelukkig had de juffrouw er kijk op. Wilde ik waterverf, olieverf? Wat was ik van plan?

Dat wist ik zelf ook nog niet.

Behalve dat ik rode verf wilde.

De juffrouw nam het voortouw en koos uit een muur van tubes een fiks exemplaar van de firma Winsor & Newton: Cadium Red Hue. Ik had nog nooit van dit merk gehoord, maar dat maakte nu allemaal niet meer uit. "Nog meer kleuren meneer?" vroeg de juffrouw.

"Nee, alleen rood," antwoordde ik vastbesloten.

"Dan gaan we gaan naar de penselen," zei ze, "rond of plat?"

Ik had een antwoord paraat moet hebben, maar in plaats daar van stond ik met een mond vol tanden naar honderden penselen te kijken. Dat kunstenaarsschap ging nog nog een hele opgave worden. De juffrouw liet intussen een mooi verzorgde nagel langs de penselen gaan. "Vijf," hoorde ik haar mompelen, "nee, zes..." Nog aarzelde ze em toen gaf ze mij een vier. Ze keek me vragend aan.

"Vier is perfect," zei ik, en ik zag mezelf ineens een schitterende streek op mijn kleine doekje zetten, een streek vol leven en overgave, een streek waar deskundigen het over honderden jaren nog over zouden hebben.

We kwamen bij de kassa. Hier trof ik ik iets dat in schoonheid alles overtrof, van de firma Leonardo: een kwast die eruit zag als een dolk; eem vlijmscherp lemmet van paardenhaar aan een handvat van donkerbruin hout. De streek der streken werd steeds groter, hoewel het doek niet meegroeide. Dat ging spannend worden voor de beginnende kunstenaar.

Even later stond ik weer buiten. Het wondere voorjaarslicht was er ook nog steeds. Hoe ik dat in Cadium Red Hue ging vangen, was het geheim van de smid. Zin had ik er wel in. Als het een succes werd, zou ik er mee op televisie verschijnen. Ook dat, ik moest er wat voor over hebben.

Ook daar was het nu op alle klokken 13.57 uur, maar waarom luisterde ik naar het Radio 1-Journaal van 13 uur? Had zich ergens een ramp voltrokken die nu al 57 minuten radiotijd opeiste? Dat was bijna onmogelijk, want in de voorgaande 56 minuten had ik mij op allerlei plaatsen bevonden waar nieuws van enige betekenis mij moeiteloos had weten te vinden: een krantenkiosk waar teletekst altijd aanstaat, een café vol jongelui met de Blackberry op tafel, in een tram waar tussen reclame voor Hans Anders' andere brillen ook nieuwsflitsen voorbij kwamen.

En nu dit.

Een raadsel.

Met extra aandacht luisterde ik naar de nieuwslezer van dienst. Hij deed zijn werk correct en naar behoren, alsof hij als kleine jongen in korte broek al nieuwslezer had willen worden, liever op TV natuurlijk, maar hij had dikke appelwangen en die deden hem de das om. Sindsdien was hij radioman, en naar genoegen. Hij schakelde rustig over naar de weerman die niets had te melden en daarna naar twee files, eentje bij Leiderdorp, de ander op de A7 naar Purmerend. Dat was het nieuws.

Reclame.

En vervolgens kwam de aap uit de mouw, want de commisie van Pieter van Vollenhoven presenteerde live om 14.00 uur haar eerste bevindingen aangaande de ramp met Turkse vliegtuig vorige week. Zulks was van een dermate hoge importantie dat het hele uitzendschema van Radio 1 was omgegooid.

Ik begon mijn oren de spitsen; die Pieter zou toch niet met een hoogst spectaculaire vondst voor de dag komen en daarom bij de zendercoordinator stipt klokke 14.00 uur hebben bedongen? Het kon zo maar, een jongen met een baard die vanuit een drooggevallen sloot met een oude raketwerper een voltreffer op een Turkse Boeing had afgevuurd.

Nee, natuurlijk niet.

Pieter van Vollenhove sprak op de gedragen, maar ook enigzins opgewonden toon van een man met een missie, Ik herinner me nog tijden dat er alleen maar grappen om Pieter, zijn oren en zijn pianospel werden gemaakt, maar hij heeft zich de laatste jaren in alle stilte ontwikkeld tot een man waar je rekening mee moet houden als je in een ramp terecht komt. Ineens staat hij dan als voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid met een blocnote in de hand feiten te verzamelen. Zo hoog is inmiddels zijn status dat hij het nieuws dicteert in plaats van het zelf te zijn.

Wat waren de bevindingen?

Iedereen zal ze inmiddels kennen; de piloten van de Turkse Boeing zaten tijdens de automatische landing te slapen en misten zo de signalen van hun linker-radiohoogtemeter. In plaast van dat dat ding 1950 voet (700 meter) aangaf, zoals de rechter, klokte het een hoogte van min- 8 voet. Of dat ondergronds is weet ik niet, maar zo'n gevoel heb ik wel. Hoe dan ook: het toestel kwam met veel te hoge snelheid en veel te vroeg op de grond terecht en brak daar in stukken.

Professor Pieter presenteerde dit alles als een wijze man die nog steeds rekening hield met andere opties. Dat vond ik eigenlijk het mooiste van de hele show. Daarnaast waren de bevindingen schokkend genoeg om er de hele ochtendprogrammering van Radio 1 mee in de war te sturen. Maar daar was professor Pieter te chique voor. Een laatbloeier die man, dat is duidelijk.

Zij het tweede katern.

Gaat hij weg, naar zijn werk, kleedt zij zich aan. De was, de bedden en dan een kopje koffie drinken bij het eerste katern.

Ik gooi maar wat op.

Op zaterdag in bed een of ander spelletje spelen waarbij de verliezer de krant moet halen en de winnaar het ontbijt moet doen. Daarna samen de katernen verdelen.

Nog een voorbeeld.

Het eerste ding dat papa doet als op vakantie de tent staat, is in het naburige stadje verkennen waar hij de krant kan krijgen, desnoods een dag oud, sterker nog: het liefst een dag oud, want niets is zo mooi als oud nieuws uit Nederland.

Nog een voorbeeld.

De student die gaat studeren en van zijn ouders een jaarabonnement cadeau krijgt. Helaas komt hij in een studentenhuis terecht waar krantlezen als de hoogste vorm van domheid geldt.

Ander voorbeeld.

Je bent twaalf, je bent dertien. Je hebt geld nodig. Je gaat de krant rondbrengen, 's ochtends vroeg. Als het nog donker is, en nacht (in je beleving), stopt een auto voor de deur en hoor je hoe de kranten met een doffe plof op de stoep worden gegooid. Straks snij je ze met je zakmes los en gaan er evenveel links als rechts in de tas. Eerst draai je je nog een keer om in het warme jongensbed.

Enfin.

Voorbeelden te over.

Zelf mag ik graag een beetje koketeren met The Herald Tribune. Die krant heeft soms zo'n mooie voorpagina dat ik geen zin heb hem open te slaan. Alleen de aankoop volstaat, en er dan de hele dag mee in je je jaszak lopen.

Voor duizenden mensen betekent dus, kortom, de krant een heleboel meer dan bedrukt papier. Ze zijn er mee opgegroeid, ze hebben er hun huwelijk mee gevierd, ze adverteren er in als de laatste van de twee overblijft.

De krant is hun leven.

De laatste tijd hoor je over kranten alleen maar slecht nieuws. Oplages lopen terug, adverteerders zijn er niet meer en de oorspronkelijke eigenaar van o.a. deze krant heeft zich leeg laten zuigen door twee enthousiaste, Engelse durfkapitalisten. Nu wordt het ooit zo trotse PCM door een Belg overgenomen. Wat heeft deze Belg dat wij niet hebben?

Dat is een interessante vraag.

Het belangrijkste antwoord lijkt me dat hij hartstochtelijk in kranten gelooft. As je hem ziet, kun je je niet voorstellen dat hij vieze handen van het krantenbladeren kan hebben, maar als je hem hoort wel. Dat ouderwetse geloof in kranten is wat de laatste jaren zo aan slijtage onderhevig is geweest.

Mij is in alle jaren dat ik in kranten schrijf nooit duidelijk geworden waarom daar een grafstemming bij hoorde. Ieder woord gedrukt, was toch maar mooi een woord gedrukt - en overal in het land waren er mensen die dat woord nog lazen ook. Van welke kant je het ook bekeek, dat leek me geen situatie om somber van te worden, in tegendeel zelfs.

En toch.

De jeugd leest niet meer, hoor je dan, de gratis krant heeft ons verdrongen, hoor je dan, het internet heeft ons de dans om gedaan, hoor je dan, er zijn teveel oude mensen, hoor je dan. Maar volgens mij is het allemaal gelul. De krant die wij kenden en waar wij van hielden, de krant waarmee we opgroeiden en doodgingen, die krant zou er nog moeiteloos kunnen zijn als de krantenmakers van tegenwoordig echte krantenmakers waren. Wat dat betreft heeft die Belg zich wel iets op de hals gehaald.

Maar ik durfde niet onverwachts bij hem aan te komen. Ik kende Jan alleen van het internet. Hij was mijn leidsman in de wondere wereld van de digatele Bob Dylan. Er kon eigenlijk geen dag voorbij gaan of ik had wel een vraag voor Jan. "Niet zo ongeduldig!" mailde hij dan terug en de volgende dag lag een pakketje op de mat.

Jans pakketjes waren legendarisch. Ze bestonden voor het grootste deel uit van dat gemene, brede, bruine plakband. Ik moest er speciaal een mes voor kopen. Ook Wel eens leuk. Er kwam dan een CD-tje te voorschijn waar Jan zon min mogelijk tekst op had gezet. Soms hoorde er artwork bij, maar dan moest ik dan zelf bij Jan maar downloaden en op mijn eigen printer uitprinter.

Deed ik braaf.

En zo doende heb ik nu een hele rij Dylan/Jan in mijn kast staan. Ik stuurde hem ook dingen terug trouwens, boeken meestal. Qua muziek wilde ik hem niet beledigen met pak hem beet The Rifles en qua Dylan was hij onovertrefbaar. Hij stuurde mee eens een foto van zijn Dylan-collectie; meer dan 5000 CD's stoden daarin keurig gerangschikt; iedere officiele release, iedere ononfficiele release en én iedere optreden dat Dylan ooit heeft gegeven. De verzameling was zo groot dat hij niet helemaal op de foto pastte.

Dat was Jan.

Zijn verzameling was als het ware té groot voor hem. Hij zal meer vrienden als ik hebben gehad, hij had het wel eens over iemand in Engeland, en hij was iedere dag met zijn passie bezig. Ik heb hem één keer iets kunnen geven dat echt zeldzaam is, een bibliofiel boekje over Bob dat ik samen Peter Pontiac voor de Statenpers in Leiden had. gemaakt. "EN TOEN KWAM DE POST EN VLOEIDEN ER TRANEN," reageerde JAN.

Jan had kanker. Daar deed hij niet moeilijk over. Prostraatkanker met uitzaaiingen. Aanvankelijk was hij optimistisch over de effecten van de chemokuren die hij kreeg, daarna geloofde hij een tijd lang in (zelf)behandeling met chloorazijn en toen werd het stil rond zijn ziekte. Hij was uitbehandeld. Ik had het gevoel dat hij daar een groot onrecht in zag. In november zou ter gelegenheid van zijn 65ste een groot feest worden gegeven. Als "brother in arms" werd ik door zijn vrienden gevraagd daar als een soort verrassing te komen. Natuurlijk zou ik dat doen, maar Jan ondekte dat er een feest werd geplanned, en zag er niets in. Hij zal voorvoeld dat hij november niet ging halen.

De laatste contacten die ik had, waren al niet meer met hem, maar zijn vriendin: "Jan verzwakt elke dag een beetje meer, schreef ze 2 februari, "hij zegt elke ochtend dat hij vandaag zijn mail gaat lezen. Moet daar de trap voor op (8 treetjes) maar aan het einde van de dag is het weer niet gedaan."

Tsja, acht treden.

Daar kun je om huilen,

Bob Dylan zelf, tot besluit, waar Jan zoveel van zijn leven aan gaf (hoe vreemd is dat eigenijk niet): "I gaze into the doorway of temptation' s angry flame / And every time I pass that way I always hear my name. Then onward in my journey I come to understand / That every hair is numbered like every grain of sand." De ultieme passant in andermans leven. Zandkorrels zijn we.

Het hoofd geknakt op de borst.

De bril van de neus gegleden.

Hij had nog een beetje haar.

Ik denk dat ik mijn oude mijnheer vijf jaar geleden voor het eerst zag zitten. Ik durfde geen halt te houden bij het raam om het interieur uitgebreid te inspecteren. Op de tafel bij het raam stond een blik Haagse Hopjes. Soms lag er ook een rol King pepermunt. In de vensterbank stond een kleine, gipsen buste van Mozart.

Vijf jaar is lang.

En iedere dag was hetzelfde voor mijn meneer. Hij zat daar maar in die stoel, soms 's middags om vijf uur al in zijn badstoffen pyjama. Ik vroeg me af wie hem in bed zou stoppen (het bed stond achterin de kamer), en of het liefdevol zou gebeuren. Ik kwam ook wel eens 's avonds laat uit de stad en dan zat hij nog in zijn stoel, Barend en Van Dorp waren bezig. Mijn mijnheer sliep in zijn stoel.

Een paar keer schreef ik op deze plek over het leven van mijn meneer, maar op een dag zag ik op zijn tafel bij het raam een Volkskrant liggen, opengeslagen bij de kruiswoordpuzzel. Ik besloot toen niet meer over hem te schrijven. In plaats daarvan nam ik me voor hem eens te bezoeken, maar daar is het niet van gekomen.

Links en rechts van hem overleden mensen. De gordijnen van hun kamerd waren dan dicht, en twee dagen later weer geopend. Schilders stonden dan de muren te witten voor de volgende bewoners. Ik vroeg me af of mijn meneer zich bewust was van dit soort ontwikkelingen. Benieuwd naar de buitenwereld was hij al lang niet meer: nooit zag ik hem naar de bedrijvigheid in de Marnixstraat kijken. Hij was vergroeid met zijn stoel, en het dommelen.

Een soort voor-dood.

Een paar dagen geleden kwam ik terug van een boodschap in de stad en ik zag dat het was gebeurd. Twee mensen waren de spullen van mijn meneer aan het inpakken. Het waren kennissen van hem, zijn enige bezoek ook tijdens al die jaren. Middenin de kamer stonden de verhuisdozen opgestapeld. Het raam stond open en ik sprak even met de kennissen - mijn meneer had Johan Gerrit Mittertreiner geheten, en van beroep was hij balletdanser geweest.

Dit brak bijna mijn hart.

Een balletdanser die zo aan zijn einde moest komen. Zou hij zich het podium, de geur van de coulissen, de opwinding en spanning in de kleedkamers nog hebben herinnerd? En dan die naam: Mitteltreiner, de naam voor een romanpersonage van Joseph Roth. Mij werd verteld wanneer de crematie was, ik was van harte welkom. Maar ik durfde niet te gaan.

Wel vond ik in deze krant een overlijdensadvertentie. De naam van mijn meneer, en trots daaronder: balletdanser. Geboren in Weesp, in 1915. Al voor de Tweede Wereldoorlog moet mijn meneer op de planken hebben gestaan. Niet te bevatten, eigenlijk. Want het leven van een danser is per definitie kort. Dat is nu zo, en zal toen ook zo zijn geweest. Bij dertig houdt het op. Maar mijn meneer had toen nog vierenzestig jaar voor de boeg. De laatste jaren zullen het langst hebben geduurd.

Goed.

Dus ik reed naar Vierhouten. Op de radio ging het over de rampzalige voorspellingen van het CPB. Ik hoorde de premier ferme taal spreken. Naar die bijeenkomst had ik ook kunnen gaan, maar ik was onderweg naar Vierhouten. Ik verheugde me er enorm op en helemaal toen ik de snelweg had verlaten en door de natte bossen reed. De aarde was bedekt met een dikke laag bruine bladeren, links en rechts wezen ANWB-paddestoelen en borden van Staatsbeheer de weg naar mooie plekken elders.

Daar was Vierhouten.

En een kilometer verder ook hotel-restaurant De Mallejan, ingelijfd door een of andere hotelketen, maar onmiskenbaar de Mallejan van vroeger. Bij de bushalte tegenover het hotel stond een jong stelletje, nog geen twintig. Ze hadden twee grote reistassen bij zich. Ze wachtten op de bus naar Elspeet. Daar moesten ze overstappen op de bus naar Apeldoorn waar ze een bezoek aan Paleis Het Loo wilden brengen. Ze hadden vakantie, en de nacht in de Mallejan doorgebracht. Nu gingen ze verder.

Ik ook.

Langzaam reed ik Vierhouten binnen. Langs de Spar, de enige levensmiddelenzaak van het dorp (Bloemkool 1,49. Schouderkarbonade 2,75), langs Bertus Foppen (APK, garage en fietsenverhuur), het gesloten VVV-kantoor en uitspanningen met namen als Herberg Tante Sjaan, Hotel de Vossenberg, The Novice, Hotel-pension Vierhouten, Klavertje Vier en het Pannenkoekenhuus Likkepot dat een groot bord langs de kant van de weg had staan: "gedurende de voorjaarsvakantie zijn wij 7 dagen per week geopend!!". Hier was duidelijk een ondernemer die zich er niet onder liet krijgen door de crisis. Maar achter de ramen zag ik niemand zitten. Het lunchuur was ook nog ver weg.

Er kwam mij een bus tegemoet.

Behalve de jonge reizigers die ik tegenover de Mallejan was tegen gekomen, zat er niemand in. De chauffeur stak vriendelijk zijn hand naar me op toen ik voor hem uitweek. Ik stopte bij de Spar om een plattegrond van Vierhouten te kopen, maar het meisje achter de kassa kon me daar niet helpen.

Bovendien was ze bezig met een oude dame die via spaarzegels een prachtige, nieuwe pannenset wilde bemachtigen. Voldoende zegels en je kreeg 85% korting op de pannen. Achterin de zaak stond de set uitgestald. Het waren inderdaad schitterende pannen, niets op af te dingen. Ik kocht de Stentor en liep weer naar buiten.

Er was niets mis met Vierhouten, behalve dat het uitgestorven was. Aan alles was te merken dat hier achter muren en gordijnen vol vuur op het voorjaar werd gewacht. Dan zullen ze komen; de dagjesmensen, de fietsers, de pensionbewoners, de jonge ouders met hun grut, de nordic walkers en de bedaarde senioren die zo lang mogelijk over hun koffie met appelgebak doen. Een vakantiedorp in de winter; het heeft iets. Het wacht en hoopt. Hoe zal de crisis Vierhouten straks treffen? Misschien wel niet en blijft Vierhouten voor eeuwig Vierhouten, het dorp van de vele hotels, pensions en eethuizen en uiteraard de machtige bossen die het omringen.

Zij trok mij zachtjes voort, en draaide kek met haar heupen. Af en toe keek ze om. Ze wist naturulijk dat ik er was, ik had haar aan de lijn tenslotte, maar kennelijk wilde ze af en toe toch even checken hoe het met mij ging.

Alles was in orde.

We kwamen op een leeg parkeerterrein. Altijd mooi. Aan de waterkant stonden een paar oude, houten gebouwtjes die bij een rondvaartonderneming horen. Maar het is jaren geleden dat hier een rondvaartboot aanlegde.

De hond had een grote belangstelling voor de gebouwtjes. Er viel kennelijk veel te ruiken. Ik liet haar begaan, want we hadden alle tijd. De lucht was fris en tintelend.

Na enige tijd was de hond klaar met haar inspecties en konden we onze weg vervolgen. Ze keek me aan - waarheen? Ik had geen idee, het kon mij deze avond niet schelen. De hond wist het ook even niet.

Ze aarzelde.

Toen wist ze het, en daar gingen we, richting het Leidseplein. Eerlijk gezegd had ik liever rechtsomkeert gemaakt, maar het was haar beslissing, en haar verantwoordelijkheid. Ze begon alvast stoerder te lopen. Ik rechtte de schouders.

We kwamen bij de buste van Herman Heijermans. Jarenlang moest Herman het zonder neus stellen (zinloos vandalisme), maar nu had hij er weer eentje. We bleven er een tijdje rondhangen. Er was weer van alles te ruiken. Ik keek naar de vreemde kop van de grote schrijver (zijn roman Kamertjeszonde heeft een diepe indruk op mij gemaakt) en dacht eigenlijk nergens aan. Ik oefen mezelf daarin de laatste tijd.

Nergens aan denken.

De hond keek mij aan. Wat wilde de baas nu? Als het aan haar lag, gingen we terug. Ze had me bij Heijermans gebracht, misschien wel met een bepaalde reden (ik begon me daar ineens zorgen over te maken) en nu wist ze het ook niet meer. Daarbij; het was laat en de geheimzinnige stilte waarmee het uitje was begonnen, had plaatsgemaakt voor toeterende taxi's, bussen, gejoel van dronken stemmen in de verte.

We keerden om.

En even later waren we weer op het verlaten parkeerterrein. De hond kreeg iets dartels over zich, en ik maakte de riem los. Ze keek me verwonderd, maar ook blij aan en begon toen om me heen te dansen. Vanuit een hotel aan de kade werden we gadegeslagen door een man met ontbloot bovenlichaam.

Na de vreugdedans ging de hond er als een speer vandoor om aan de huisjes van de rondvaartonderneming te snuffelen. Ze kreeg er maar geen genoeg van. Ik overwoog dat het toch geweldig moest zijn om de neus van een hond te hebben, desnoods voor één dag.

Ik wandelde verder.

En de hond kwam zich keurig bij mij melden om weer aangelijnd te worden toen we bij het zebrapad waren. Ondanks dat er geen verkeer was, wachtten we keurig tot de voetganger in het verkeerslicht groen oplichtte. Rustig staken we toen over. Even later, in onze straat, viel de geheimzinnige stilte weer over ons. Het was net alsof de stad haar adem in hield. Een reden daartoe kon ik niet verzinnen. En daar was ik tevreden mee.

Zaterdag was het Valentijnsdag; een dag die wij niet vieren. Helemaal zeker ben ik daar trouwens niet van. Het kan best zijn dat mijn dochters allerlei geheimzinnige liefdesverklaringen op hun mobiele telefoon hebben ontvangen. Ik heb ze er niet over gehoord. Desondanks was het het zaterdag een perfecte dag, dankzij de zon.

Er is een liedje waar ik erg van hou. Het heet That Lucky Old Sun. Het is in 1949 geschreven door Beasley Smith en Haven Gillespie, namen die mij niets zeggen. Frankie Laine had als eerste een hit met het nummer, daarna, nog in hetzelfde jaar, volgden Louis Armstrong en Frank Sinatra. Ook zij kwamen er hoog mee in de hitparade.

Toen werd het stil.

That Lucky Old Sun is niet echt een vrolijk liedje. Het gaat over het harde, wrede leven dat wij mensen hier in het ondermaanse moeten leiden, en het is aan God gericht. Of hij ons maar even wil verlossen. Intussen gaat die verdomde zon maar op en onder, alsof het niets is. Soms zien we haar niet eens, en is ze er toch, andere dagen hangt ze in volle glorie in een helblauwe lucht, zoals jongstleden zaterdag.

Drie keer wist ik haar stralen te vangen: de eerste keer op een bankje in de stad, op de Looiersgracht. De tweede keer op het terras van een druk café vlakbij de Noordermarkt en tot slot op een stoel voor de deur van mijn stamkroeg. Ik vond dat voor een zaterdag in februari een opmerkelijke score. Ik had er niet speciaal mijn best voor gedaan, maar drie keer diende de mogelijkheid zich aan, fluisterend zou ik bijna zeggen."Ga zitten, ga zitten, geniet," klonk het in mijn oor.

Enfin.

That Lucky Old Sun maakte in de jaren zestig een soort revival mee. Ray Charles nam het op, Jerry Lee Lewis vergreep zich er aan en ook Johnny Cash deed een duit in het zakje. Recent vernoemde Brian Wilson een heel album naar het liedje en op 5 november 1991 speelde Bob Dylan het in Madison, Wisconsin. Dat is de versie die ik beste ken. Een zieke vriend van mij stuurde het me toe. Ik luister er wel eens naar op regenachtige dagen.

Show me that river, why don't you take me across
Wash all my troubles away, I know that lucky old sun,
He's got nothing to do, but just roll around heaven all day.

Zaterdag moest ik er dus drie keer aan denken, aan dat liedje, en aan die zieke vriend die Jan heet. Om mij heen was het levendig en druk, vooral op de markt, maar later ook in de straat van mijn stamkroeg; dat is een straat die het centrum verbindt met de wijken in west. Ik zag een jong stel die een kinderwagen hadden gekocht. De vrouw was nog niet bevallen, maar aan haar buik te zien kon het ieder moment gebeuren. Ze had de waggelende tred van een eend.

De kinderwagen was volgestouwd met al die zaken die je nodig hebt als er een baby op komst is. Dit was een stel dat niets aan het toeval over wilde laten. de baby was een project. Toch maakten ze één klein foutje; ze liepen aan de verkeerde kant van de straat; in de natte schaduw. Terwijl het aan de andere kant van de straat al bijna lente was.

Vaak loop ik langs de straten en kijk ik bij andere mensen naar binnen. Het einde van de middag is het mooiste moment; de gordijnen zijn nog open, maar de interieurs (als er iemand thuis is) worden al gezellig verlicht. Wat mij dan altijd opvalt is dat iedereen het zo goed vooor elkaar heeft. Zelden passeer ik een huishouden van Jan Steen: een vloer vol Lego en Playmobile en volgescheten luiers, borden met etensresten op de salontafel, lege flessen op de eettafel, her en der verspreide kledingsstukken.

Hetzelfde geldt voor diverse achterburen aan de andere kant van de binnentuin. Ik heb een goed zicht op hun keukens en af en toe zie ik ze daarin redderen. Laatst een jonge moeder die bezig was iets te bakken. Het konden krieltjes zijn, of misschien was het een omelet. Wat ik kon zien was in ieder geval geel. Haar keuken paste als een kledingstuk om haar heen, nee: het leek alsof zij volkomen fluide acteerde in een commercial voor Bruynzeel-keukens. Het aanrecht achter haar was keurig opgeruimd, de ruimte rond het fornuis bevatte in correcte slagorde olijfolie, azijn, peper, zout, the basics. Er boven hing een rek met pannen, schuimspanen, supervorken, enorme vorken, steelpannen, alles blinkend als nieuw.
Hoe kan dat nou?

Ik zal niet zeggen hoe mijn eigen keuken erbij ligt, noch heb ik iets over onze woonkamer te zeggen. Volgens mij mankeert er helemaal niets aan, maar toch heb ik altijd over de buren. "Zeur niet zo," zegt mijn vrouw dan, "het is hier net goed als overal." Dat weet ik natuurlijk, maar altijd weer steekt dat vervelende gevoel op. Andere mensen die het allemaal voor elkaar hebben; keurig hypotheekje, leuke baan, goed spaarplan, auto van de zaak, op zaterdag samen in bed ontbijten (hij heeft het klaargemaakt) terwijl de baby zich nog even gedeisd houdt. Als ze hem straks te eten geven, morst hij niets en hij slaat ook niet met zijn vuistjes in de pap.

Puur geluk.

Onlangs had ik het er met een goede vriend over. Hij zit in dezelfde bedrijfstak als ik, maar hij is minder slordig en goed met geld. Hij heeft over de toekomst nagedacht, en voorbereidingen getroffen. Hem kan, lijkt het, niets gebeuren. Oké, hij kan met boeken komen die niemand wil lezen, maar dan zal hij zeker elders in de wereld onderdak vinden. Een vriend dus, jonger dan ik, waar ik tegenop kijk. Daar heb ik nooit moeite mee gehad trouwens. Jaloezie is mij vreemd, als het vrienden betreft, en ik bewonder graag.

Hoe dan ook, we kwamen over dit onderwerp te spreken en tot mijn verbazing had hij precies hetzelfde gevoel. Hoe bestond het dat een politieagent van onze leeftijd het met 2150 euro in de maand moest doen en dat hij dan ook nog twee keer per jaar op vakantie kon, naar verre oorden, een prima huis had, met een tuin zoals het hoort, alles eigenlijk wat het hart maar kan begeren. "Terwijl wij..." Hij maakte zijn zin niet af, maar we begrepen elkaar. Wij schrijven met vulpennen ter waarde van een tweedehands autootje, van onze schoenen kan een gezin leven. Iets van schaamte kennen we wel, maar ook weer niet teveel, want als één beroepsgroep leeft van de wind en geluk, is het de onze wel. Je mag niet klagen, tel uw zegeningen, maar toch: waarom zijn we niet allemaal hetzelfde? Gewoon gewoon met gewone sores en gewone oplossingen en altijd de vloer in de boenwas? Waar is de heilstaat die onze voorouders ooit is beloofd?

ABN-AMRO is voor 100% aandeel van de staat. Bos heeft miljarden in de ING gestopt. Ik zou de mannen die die banken naar de verdommenis hebben geholpen graag voor een parlementaire commissie zien verschijnen om tekst en uitleg te geven.

Oké, we kunnen met z'n allen De Prooi van Jeroen Smit lezen om te weten hoe het bij ABN-AMRO toe is gegaan, maar ik wil de gezichten zien, de krijtstrepen, de gepoetste schoenen, de manchetknopen, de horloges, de gezichten, de arrogantie. Maar ja, het zal er wel niet van komen. Bos staat samen met zijn oude baas Gerrit Zalm pal voor alle bankgeheimen. Wie er een zootje van heeft gemaakt, mag gewoon blijven. We zijn hier immers in Nederland.

Dan Jan Peter.

Hij bracht maar weer eens een bezoek aan onze jongens in Uruzgan. Ik heb zo'n idee dat hij daar bijzonder veel schik in heeft. Hij zal zich er één met de mannen voelen. Zelf niet in dienst geweest natuurlijk. Je ziet het aan zijn verschijning; de onwennigheid is er af, de premier heeft zelfs al een stoer loopje ontwikkeld. Ook het amicale schouderbeuken heeft hij onder de knie, zelfs een schuine mop heeft hij in zijn repertoire. Hij at dus me de jongens mee, hij liet zich fotograferen, hij droeg een kogelvrijvest en 's avonds zal er een pikante film zijn gedraaid.

Conclusie: het gaat heel goed gaat met de missie. Dat de Taliban openlijk in de hoofdstad Kabul opereert en dat de Amerikanen met een grote troepenmacht onderweg zijn om de baardmannen te verdelgen, daarover hoorde je Balkenende niet. Over de troepenopbouw van de Taliban in het nabij gelegen Pakistan evenmin.

Het is net alsof ze daar in Den Haag alleen maar knipselmappen lezen, en dan alleen nog maar die passages waarin het hoofd voorlichting de naam van de hoofdpersoon geel heeft gearceeerd. Wie de Amerikaanse pers een beetje volgt, The New York Times, The New Yorker, The Atlantic Monthly, ziet van verre een rampzalige oorlog aankomen. En wij maar denken dat het om schooltjes bouwen gaat.

Het is van een pijnlijke lulligheid. Zelfs onze doden, het spijt me dat ik het moet zeggen, zijn niet heroisch gevallen. Op een bermbom stappen kan iedereen. Wat onverlet laat dat het een wreed einde is, en er hangt ook geen mooie militaire medaille aan vast. Alleen maar verdriet voor de families thuis, en onbegrip: niet eens voor het vaderland gevallen, maar voor een missie in een land dat nog in de middeleeuwen leeft.

Gelukkig heeft defensie nu een authentieke held gevonden in de figuur van Marco Kroon. Deze geheimzinnige commando ontvangt de Willemsorde, de hoogste onderscheiding die de krijgsmacht kent, voor betoonde moed tijdens nachtelijke gevechten in de Balucchi-vallei. Ik ben benieuwd in hoeveel televisieprogramma's we deze man te zien gaan krijgen. Misschien moet hij met de Toppers mee naar Moskou.

Maar goed.

Zo tragisch dus als de missie in Uruzgan is, zo hopeloos is de toestand aan het thuisfront. De economie stort in, de regering kondigt onorthoxe maatregelen aan. Wouter Bos groeit met de dag een stukje verder zijn schoenen uit en begint al het sjagrijn van Wim Kok te vertonen. Vooralsnog is het eerst zien en dan geloven. Wij als burgers kunnen ook onorthoxe maatregelen nemen trouwens: ga als Postbank-client niet over naar de ING, om maar eens wat te noemen. Blijf ver weg van de loketten van de overheid. Koop goud.

We waren de stad gepasseerd en volgden een lange weg richting de ski-gebieden van de Cantal. De bergen met hun witte toppen kwamen steeds dichterbij. Langs de weg lag de sneeuw hoog opgetast, hard en smerig. Uiteindelijk kwamen we bij een tunnel en een eenzaam stoplicht dat op rood stond.

De tunnel bestond uit één smalle buis. Een tweede buis was in aanbouw. Vrachtwagens en graafmachines reden af en aan. Af en toe klonken diep in de berg explosies - althans zo leek het.

Groen.

Stapvoets reden we het donker in. De ruitenwissers moesten aan. Het plafond van de tunnel lekte water. Hier en daar hing een lamp. Het was geen lange tunnel, maar wel een griezelige. Het voelde alsof we ondergronds waren, en steeds dieper gingen.

Aan de andere kant van de tunnel troffen we een ansichtkaart. Sneeuw, sneeuw, sneeuw. In de verte een pittoresk stationnetje. Kennelijk was er net een trein aangekomen. Mensen met skies op hun schouder staken de weg over.

We moesten linksaf, omhoog.

Langs die weg: hotels, restaurants, parkeerterreinen. En een klein benzinestation waar we stopten, want we hadden geen sneeuwkettingen. Die hadden we beslist nodig, want de weg omhoog was steil en onbegaan zonder kettingen. Je zag auto's achteruit glijden, en verlaten auto's in de berm.

De man van het benzinestation had nog één set kettingen. Het was een absoluut wonder dat ze de juiste maat hadden voor mijn wielen. Hij verkocht ze met tegenzin. In de hoek van zijn kleine, vuile kantoortje lag een enorme hond.

Nu moesten de kettingen om de wielen, maar de man ging ons daarbij niet helpen. Kennelijk nog steeds de pest in dat ik zijn laatste kettingen had gekocht.

Het was koud.

En er viel sneeuw, ineens, dikke sneeuw. Ik lag op mijn buik te kloten met die vreselijke kettingen. Na een tijdje was ik nog steeds nergens, hoe goed ik me ook in de bijgeleverde gebruiksaanwijzing verdiepte. Mijn handen waren stijf van de kou, en wat ook niet hielp was dat ik me een kluns voelde, een man van niets die godverdomme niet eens sneeuwkettingen om zijn wielen kon leggen.

Toen stapte mijn jongste dochter uit de auto. Zij zal destijds een jaar of twaalf zijn geweest, misschien elf - ik ben niet zo goed in persoonlijke geschiedenis. Ze nam de gebruiksaanwijzingen van me over en bestudeerde daarna rustig de wirwar van kettingen. Een deel was rood, een ander deel geel.

"Oké pap," zei ze, "eerst dat rode stuk."

Ik begreep wat ze bedoelde, maar het lukte me niet een bijdrage te leveren. Het raadsel van de kettingen was me boven het hoofd gegroeid. En ik had het het koud en ik was nat en het begon nog harder te sneeuwen.

Mijn dochter was niet verrast door mijn onhandigheid, maar misschien wel beangstigd door de existentiele nood die het probleem bij haar vader veroorzaakte. Waarom alles zo zwaar zien als je het ook als eenluchtige puzzel kunt beschouwen? Ze nam me de kettingen uit handen en legde ze foutloos om het linkerwiel.

"Nu de andere kant," zei ze, "kom op pap."

Ik was mijn crisis een beetje te boven. Ik had me vermand, zoals dat zo toepasselijk heet. Bij het tweede wiel kon ik haar helpen; we deden het samen. Het was een eitje. En de blossen op mijn dochters wangen maakten alles goed. Daarna stapten we in de auto en reden moeiteloos de hoge berg op, tot we waren waar we wilden zijn.

We zaten op een modern stoeltje in een vrij krappe wachtruimte met in de hoek een vingerplant. De meeste wachtenden hadden iets te doen. Ze bladerden in een gratis krantje, een jonge vrouw las een boek, een man die eruit zag als een taxichauffeur dommelde in een hoekje, een stel zat hand in hand; af en toe lieten de handen elkaar los en werd er gestreeld.

Toen arriveerde mevrouw Oosterhuis.

Zij zat in een rolstoel en werd voortgeduwd door een broeder. "Zo, we zijn er," riep hij, terwijl hij zich over de geplastificeerde kaart boog die de oude dame om de hals had droeg. 'We zijn er mevrouw Oosterhuis," herhaalde hij hard, "hier moet u wachten, dan komen ze u straks halen."

"Wachten?" riep mevrouw Oosterveen.

"Ja mevrouw Oosterhuis," retourneerde de broeder, en zijn olijke blik scheerde langs de overige wachtenden. Hij vond zichzelf grappig. "We moeten allemaal wachten."

"Wie komt me halen dan?" klonk het vanuit de rolstoel.
"De zuster van de bestraling, mevrouw, en die gaat u alles helemaal uitleggen. Nou, dan ga ik nu maar hè? Als u klaar bent, kom ik u halen en naar de taxi brengen. Goed? Snapt u het?"

De oude dame knikte.

"Nou daaag! Sterkte!"

En weg was de broeder.

Mevrouw Oosterhuis had zich duidelijk goed voorbereid op haar bezoek aan het ziekenhuis. Haar grijze haar zat onberispelijk, er hing een blauwe glans overheen. Ook droeg ze nette schoenen, een keurige jurk en een korte bontjas. Aan een gouden ketting hing een bril die op haar machtige boezem heen en weer deinde. In beide oren had ze een gehoorapparaat. Haar tas had ze op schoot. Ze keek de overige wachten één voor één nieuwsgierig en vriendelijk aan. Sommigen knikten haar even toe, anderen niet. Een extra wachtende erbij, concurrrentie, straks was ze nog eerder aan de beurt dan zij.

En inderdaad.

"Mevrouw Oosterhuis!" klonk even later een montere verpleegstersstem.

De oude dame herkende haar naam en probeerde met haar rolstoel te manoevreren. Daartoe was de wachtruimte te klein, en mevrouw te onhandig, temeer daar ze met één hand haar tas stevig tegen zich aangedrukt moest houden.

Daar was de zuster al.

"U bent mevrouw Oosterhuis?!?" riep ze. Ze boog zich naar de geplastificeerde kaart die mevrouw droeg. "Ja. Kom, dan neem ik u mee," vervolgde ze.

"Waarheen?" vroeg mevrouw Oosterhuis benauwd.

"We gaan u bestralen mevrouw, dat weet u toch? Maar ik ga het allemaal uitleggen hoor." Ze droeg blauwe Crocs, de verpleegster, met korte witte sokken. Ze had wel meer mevrouwen Ooosterhuis onder handen gehad, en ook ergere gevallen. Een zuster die haar ervaring op haar gezicht droeg. Onverstoorbaar, altijd vriendelijk, altijd een glimlach. "Daar gaan we," zei ze enthousiast en ze reed mevrouw Oosterhuis de wachtruimte uit.

'Daar zitten we dan," zei na enige tijd een van de overgebleven wachtenden. "Soms denk ik wel eens dat ik hier gisteren al begon met wachten en dat ik hier morgen nog steeds zit." Hij schoof zenuwachtig op zijn stoel heen en weer als om te controleren of hij al wortel had geschoten. Dat bleek niet het geval, al zou het natuurlijk mooi zijn geweest.

Met Youth for Christ heb ik toevallig zelf in een ver verleden contacten gehad. De organisatie was toen in de slipstream van flower power en hippiedom actief onder jongeren op de Veluwe. Dat was een dankbare en kwetsbare doelgroep natuurlijk, want als ergens de idealen van de jaren zestig geen wortel schoten, was het wel in de omgeving van dorpen als Barneveld, Nunspeet en Heerde.

De afdeling van Youth for Christ waar ik mee te maken kreeg, had een honk op het terrein van het gemeentelijke zwembad. Een paar avonden per week waren er bijeenkomsten. Er werd dan thee gedronken, naar muziek geluisterd en gepraat. Er werd wierook gebrand en er waren kaarsen, uiteraard. Alles maakte een heel relaxte en alternatieve indruk. Waarover werd er gepraat?

Tsja.

Er werd over heel veel gepraat, over alles eigenlijk, maar vooral over het einde der tijden, de apocalyps. Leidraad in deze discussies was Hal Lindsay's bestseller De planeet die aarde heette, een angstaanjagende analyse van de bijbel die geen enkele ruimte voor twijfel liet: de aarde verging zou binnen tien jaar vergaan en wie Jezus niet in zijn hart had gesloten zou dan eeuwigdurend branden als een fakkel.

Ik vond het leuk om te discussieren, en er was in mijn dorp verder niets te doen; daarom was ik vaak op dat soort avonden. Daarbij: het had nog iets tegendraads ook, want in de gewone gereformeerde kringen waar mijn familie zich bewoog, stond de organisatie niet in een goed daglicht. Diverse keren kregen wij thuis na het eten een ouderling over de vloer die trachtte mij te overreden toch vooral catechisatie te komen doen, maar nee - ik was al voorzien.

Intussen kende Youth for Christ de ene afsplitsing na de andere en één daarvan speelde zich af rond het hippe muziekduo Elly en Rikkert. Ergens in een scheefgezakte boerderij vlakbij de Ijssel begonnen zij een soort van commune en al snel trokken steeds meer leerlingen van mijn school die kant op. Het ging er ruiger en echter aan toe dan in mijn koffiehuis. Men liep er naakt rond en er werd geneukt op tamboerijn- en triangelklanken. Maar er waren ook verhalen van wonderbaarlijke genezingen; een jongen die niet meer epileptisch was, een meisje met min 9 in haar bril die ineens weer alle zicht in haar ogen had, dat werk.

Eens in de maand trok de club van Elly en Rikkert per bus naar Groningen; daar vonden in een oud zwembad doopplechtigheden plaats. De tribunes zaten vol ouders en vrienden, terwijl de dopelingen rilden in hun witte gewaden en één voor één door Rikkert (een man met Messiaans ingevallen wangen en dito lang haar) in het water werden genood. Helemaal kopje onder moesten ze. Zelden zag ik zoiets griezeligs.

En iedereen maar gillen.

Om die verdomde Jezus.

Youth for Christ zal het zo bont niet maken in de Baarsjes (hoewel gelovigen dol zijn op afscheidingen), maar dat zo'n club met een uitgesproken zendingsmissie jeugd en jongerenwerk mag verrichten in een van de grootste probleemwijken van Amsterdam, dat vind ik net zo schokkend als de praatjes van sommige baarddragers in Nederlandse moskeeen. Laat het over en uit zijn met religies, geloof alleen in het atheisme. Dat is al moeilijk genoeg. Maar je hoeft niet tot de dood te wachten op je beloning.

Hun namen sprongen op alsof ik enorme herinneringen aan hen had, maar dat is niet zo. Hoe die jongens eruit zagen, hoe ze reden, hoe goed ze eigenlijk waren - geen idee. Alleen die namen waren er nog, zoals ook die van Valeri Kaplan, een Rus, en de naam van Per Willi Guttormsen, een Noorse stayer uit een eerder tijdperk die de flappen van zijn wollen muts altijd stoer omhoog vouwde, hoe koud het ook was. Per Willy was mijn absolute held; als ik het goed heb reed hij zelfs in de bochten met de handen op de rug.

Ooit sprak ik Kees Verkerk, en ik kon niet nalaten naar Per Willy te informeren. "Ooh," zei Verkerk met zijn pretogen, "die zat altijd achter de vrouwtjes aan. En nog. Hij heeft in heel Noorwegen kinderen, vrouwen en gezinnen." Ik weet niet of me dit extra voor mijn oude held innam, maar vermoedelijk wel. Het paste in ieder geval bij die omhooggevouwen muts en die handen op de rug.

De zon maakte intussen geen haast en het gevolg was dat er een zweem van voorjaar tussen de huizen kwam te hangen, een hele tere zweem, maar onmiskenbaar. Ik kon op mijn vingers natellen dat het Gerrit Hiemstra er straks in het Journaal korte metten mee zou maken, maar ik had geen zin mij op voorhand de illusie al te laten ontnemen en verplaatste mijn stoel, zodat ik nog wat extra stralen mee kon pikken.

Een groene parkiet vloog voorbij.

Ik bevond mij niet ver van het Vondelpark en daar wemelt het van de parkieten, groene halsbandparkieten met een rode snavel. Ik vind dat ze niet in het park thuis horen, maar ze wonen er nu eenmaal (ooit ontsnapte een stelletje uit de kooi van een bejaarde dame), en tegen een dakloze die zijn geluk op de stoep van de Lidl heeft gevonden, zeg je ook niet dat hij op moet krassen. Die man, die hoort daar, zoals de duiven op de Dam. Zo is mijn stad, hier kan alles.

De parkiet zeilde vrij hoog door de straat, boven de daken van de huizen, richting centrum, met de zon in de rug, en ik had stellig de indruk dat hij er door collega's als verkenner op uit was gestuurd om te onderzoeken of niet elders een vergelijkbare habitat als het park was te vinden. Af en toe week de vogel af van zijn rechte baan om even een rondje boven de binnentuinen achter de huizen te maken.

Toen was hij verdwenen.

Ik voelde hoe Hilbert van der Duim bezit van me nam, bijna logisch na die parkiet. Van der Duim was toch met voorsprong de leukste en de meest tragische schaatser die ooit het ijs betrad. Na hem veranderde het schaatsen definitief van gedaante en werd het gladde topsport. Aan het einde van de straat knipoogde de zon nog een laatste keer en toen loste ze op in een rode gloed. Ik was gelukkig.

Ten tweede: ik ben niet echt van de trompet, nooit geweest ook. Dat kun je zo hebben. Er zijn ook mensen die niet van vibrafoons en klavecimbels houden. Tot die groep behoor ik ook. Er zijn zelfs trombonehaters. Maar tot die groep behoor ik dan weer niet. De trombone is het mooiste, onhandigste, meest ontroerende intstrument dat er is. Maar de trompet, nee. Mijn trompethaat is gezaaid door de gebroeders Brouwer. En het militaire karakter van het instrument staat mij ook niet aan. Hoewel: een mooie Last Post is nooit weg.

Hoe dan ook.

Summersault is een oude plaat, uit 2006. Dat doet er voor mij helemaal niet toe. Muziek is zo jong en fris als het moment dat je het voor het eerst hoort. Hank Williams was al dertig jaar dood voor ik hem voor het eerst hoorde en fantastisch vond. In mijn oren klonk hij zo nieuw en tijdloos als tijdloos en nieuw maar kunnen klinken. En dat geldt dus ook voor Vloeimans' plaat die verpakt gaat in een mooi, Hollands strandtafereeltje, twee kinderen op een eindeloos strand, een bedaarde branding.

Zeeland, Ijmuiden.

Het eerste nummer van deze plaat heet Morimond. Geschikt voor iedere begrafenis. Terwijl je luistert naar de aarzelende klanken, zie je de trompetist over zijn instrument gebogen zoeken naar de noten die er toe doen. Het is een nummer als een zucht, een perfect gestileerde zucht, een zucht vol leven en verwachting, maar ook vol weemoed en afscheid. En dat nog speels ook.

Gauw verder naar het titelnummer, waar het ineens onverwachts vrolijk toegaat, zonnig en swingend, maar niet opdringerig. Lyriek en muzikale acbrocatiek, een staalkaart van Vloeimans kunnen. Ik weet niet eens of je het jazz moet noemen.

Het lijkt mij gewoon op muziek die gemaakt wordt door intelligente mensen die enerzijds een hang naar schoonheid hebben (de eerste dure plicht van iedereen met artistiek talent) en anderzijds niet in ernst verloren willen gaan (die tweede plicht van groot talent). Het is muziek waarin het trompetgeluid niet militair of beboppend tettert en ook niet cool and collected poseert zoals sinds Miles Davis eigenlijk usance is. De trompet van Vloeimans is een bevrijde trompet.

Ondanks dat de plaat wel meer melancholieke momenten kent (Desberado, FF Dimme Cowboy), is het toch een zomerse plaat. Beter gezegd: de muziek van een geslaagde, zomerse dag. Naar het strand geweest, gebakken visje op een plastic bordje, kinderen rood verbrand in de auto, raampjes open, over de kronkelende Zeeweg van Bloemendaal naar Haarlem en daar linksaf recht lags de oude trekvaart via Halfweg op Amsterdam af.

Muziek van nog een laatste glas wijn in de tuin, zacht getwinkel van bestek aan de andere kant van de schutting, een enkele lach elders in de binnentuin, een maan die opkomt, de gloed die je nog voelt van de hele dag in de warmte, het zand tussen je tenen, het zilte zout in het haar van je vrouw als je in het voorbijgaan je neus er even in steekt. Daarna samen douchen en de rest.

Mon Petit Prince blaast Erik intussen, een verstilde en langzaam boos wordende piano en tokkelende gitaren drijven zijn adem door het wondere koper van zijn instrument. Muziek vol zoete herinneringen, en kleine verrassingen om naar uit te kijken; radslagen, handstanden en salto's.

Tot niet zo lang geleden reed ik in een auto die me om de haverklap op dit fenomeen trakteerde, maar wij, auto en ik, waren zo gehecht aan elkaar en de garage waar we in onderhoud waren dat we er niet toe kwamen afscheid van elkaar te nemen, ik bedoel; een mens kan zo hartstochtelijk van zijn wielen houden dat de liefde wederkerig lijkt te worden; je praat op het laatst met elkaar. Toch rijd ik al een tijd niet meer in die grote liefde; zij staat ergens op de Betuwe keurig in een garage op mijn terugkeer te wachten. In de tussentijd rijd ik in een andere auto, een echte auto, een nieuwe auto, een auto die met een paar honderd kilometer op de teller tot me kwam, inclusief wit-lederen bekleding en boordcomputers.

Een genot, die auto.

Tot ik een paar dagen geleden ineens linksvóór een rammeltje hoorde, een klein slepend geluidje, iedere keer als ik een gas gaf. Het geluid deed me denken aan aanlopende lagers, want dat had ik met mijn grote liefde eens meegemaakt, daar herkende ik dit rammeltje van. Ik begon ermee mezelf voor te houden dat het onzin was. Daarna kwamen de feiten: nieuwe auto, net nog een grote beurt gehad, winterbanden erbij, enzovoorts. Maar de feiten en ik, wij lagen elkaar niet. Er was iets aan de auto veranderd, ik voelde het. En ik hoorde het, iedere keer als ik mijn voet een dotje gas liet geven.

Op naar de oude garage.

Daar keken ze op van mijn komst. Aan een nieuwe wagen mankeerde toch niets? En daarbij; ik was met deze nieuwe bolide niet bij hen in onderhoud. Nog los los daarvan; als je de kap opendeed, lag er geen motor onder waar je je lekker over heen kon buigen om er aan te sleutelen, maar een schitterend aaneengesloten blok waar alles in opgesloten lag. Alleen de olie kon je zelf peilen, en de ruitenvloeistof bijvullen. Voor de rest was de auto een computer die ter controle op eenn andere computer kon worden aangesloten en dan rolde ieder foutje er automatisch uit.

"Maar ik hoor een rammeltje," hield ik vol, "rij nou even een stukje mee."

De oude garagist in zijn vieze stofjas kroop achter het stuur, en ik naast hem. We waren meteen weer een goed duo en ik geloof dat hij na een paar honderd meter ook precies hoorde wat ik bedoelde. Maar wat was het? Het kwam niet uit de motor, en niet uit de versnellingsbak. Nee, met die lagers had het ook niets te maken, dat klonk weer anders, vooral in lange bochten. We namen net een lange bocht en er was niets anders te horen dan het beroemde roffelen van de Volvo-motor. "Heerlijk rijdt-ie," mompelde het naast me.

We keerden bij een benzinestation. Terwijl ik een pakje kauwgum kocht, hurkte de garagist bij het linkervoorwiel. Ik zag zijn tedere handen zoekend in de donkere wielkast verdwijnen en weer terugkomen. Hij veegde ze af aan zijn jas.

"En?" vroeg ik toen we weer reden.

"Ik hoor niets meer. Jij?"

Ik hield zo lang als ik kon mijn adem in en hoorde alleen mijn eigen bloed suizen - er zat geen rammeltje in.

Overal in de buurt wapperen de borden vrolijk en wanhopig aan de ramen. Zijn er, zo dichtbij, al mensen die hun vakantie hebben afgezegd? Die hun baan hebben verloren? Het moet haast wel. Het lijkt alsof de crisis met de dag dichterbij komt.

Vrienden die vergeefs solliciteren in een branche waar het een half jaar geleden nog normaal was om als een dolle te jobhoppen. Jonge freelancers die ineens nergens meer aan de bak komen, kranten die bezuinigen en inkrimpen, verdwijnen. Pensioenen die op de tocht staan, en ook nog een pak sneeuw onderweg vanuit het zuidoosten. Gelukkig is er ons goede oude vorstenhuis dat via de Guerney-route de belastingen ontduikt. Dat strekt tot voorbeeld.

Februari.

Mijn maand is het niet. Ik heb er nog nooit iemand een goed woordje voor horen doen. Februari, niks aan. Maart, dan begint het. Aan de andere kant: onzin. Mijn eigen vrouw hield dit weekend nog een klein pleidooi voor februari: "de dagen worden langer, als je zon even ziet, voel je dat hij aan kracht wint, er begint in het park van alles uit tee lopen, voorzichtig, langzaam, je moet er oog voor hebben, maar het begint. 's Ochtends hoor je de vogels weer. Maar verder is het erg koud ja. Trek dikke kleren aan."

Zo is het.

Er is geen enkele reden tot ongerustheid. Ongerustheid? Onzin! Wij kunnen altijd rustig slapen. De premier houdt jarenlang een onderzoek naar Irak onder de pet, en zet dan ineens op een maandagmiddag de pet af en nu komt er een commissie die niets aan het licht zal brengen, hoewel; er komt altijd wel iets aan het licht, maar er verandert nooit wat, want wij willen niks veranderen. Zoals Nederland is, zo zal Nederland blijven. Wij zijn een volk van opportunisten, altijd geweest. De Toppers gaan Oost-Europa en de Balkan veroveren, en wij moedigen ze aan.

Is er niets te lachen?

Zeker wel, maar ik zie vandaag alleen maar duisternis. Dat heb je wel eens. Tegenslag en ellende. Noest en altijd optimistisch slaan we dan de hand aan de ploeg en gaan we moedig voorwaarts. Wie valt staat op, dat is het mooie van vallen. Tegenslag maakt sterk, achter de einder is alles beter, ruk nu maar op.

Wij houden niet van losers, behalve op televisie, want daar heb je ze nodig, anders kan er niemand winnen. Toch kijken we neer op de verliezers, zie ze daar dapper staan zwaaien met hun lullige bosje bloemen terwijl de winnaar word gehuldigd. Verliezen is besmettelijk. Met losers ga je niet om.

Ik voel mij een loser.

Hèhè, het hoge woord.

Ik moet zeggen: het is een wonderlijke ervaring en het valt ook nog helemaal niet mee. Ik sjok er mee door mijn koude, natte straten en vraag me af of de mensen wat aan me zien. Misschien wel niets, misschien is het allemaal verbeelding. Misschien is er wel niemand in me geinteresseerd, dat moet je ook niet uitsluiten. Een slecht humeur mag, het kan de beste overkomen, met het verkeerde been uit bed, dat werk, maar de hele dag huilen, dat is andere koek.

Dat is wanstaltig.

Gelukkig huil ik altijd kort en helpt het niets. Het lucht niet op, zoals ik altijd verwachtte, het schept geen helderheid. Tranen zijn zout en vertroebelen alleen maar de kijk op de dingen. Ik moet gewoon doen alsof er niets aan de hand is. Dan komt vanzelf alles goed. Dikke kleren aan, het verstand op nul. Niemand die de loser in mij ziet.

Ik lag een tijdje naar het gesjirp te luisteren.

Als hardnekkige stadsbewoner heb ik eigenlijk nooit iets met vogels gehad, maar de laatste jaren heeft zich een duidelijke belangstelling voor al wat vliegt en zingt in mij genesteld. Niet dat ik ooit overwoog er met een verrekijker op uit te trekken, lid te worden van een ornitologisch genootschap of een kanarie aan te schaffen, maar bij de nationale vogeltelling, afgelopen weekend, was ik voor de tweede keer present: géén vogel in mijn tuin geteld.

Jammer.

Om te ontdekken wat andere vogelmensen horen en waarnemen bezoek ik op het internet af en toe de natuurkalender. Daar las ik gisteren dat de grote bonte specht zijn eerste roffel alweer had gegeven, ergens in de buurt van Culemborg, dat de eerste vinken waren gehoord en dat ook de tjiftjaf weer in actie is.

Goed nieuws.

Maar nu ik in het donker lag te luisteren naar mijn tuin had ik daar niets aan. Ik zou zo aanstonds het bed moeten verlaten en met de blote voeten op het koude zeil staan om me moeizaam in zoveel mogelijk kleren te hijsen. Blijven liggen was geen optie, er moesten dingen gebeuren. Soms zou je willen dat er eens niets hoefde te gebeuren en dat aan die toestand ook geen einde kwam, maar ik ben bang dat ik me dan ga vervelen. Dat is ook het probleem van de dood. Dan heb je niets meer te doen.

Het vogeltje floot dapper voort.

Er kwam over mij ineens een warm en voldaan gevoel. Merkwaardig. Een paar tellen geleden had ik nog somber tegen het leven aangekeken, maar nu was ik ineens even compleet in tune met de dingen en ik probeerde dat gevoel zo lang mogelijk te rekken, hoewel ik me na enige tijd wel zorgen begon te maken: zou het wel aan kunnen houden, dit wondere gevoel?

Nee natuurlijk niet.

Zat het hem in het vogeltje dat ik niet meer hoorde of in mijn eigen voeten en benen die plotseling onder de warme dekens vandaan wiekten om aan het barre, winterse ochtendritueel te beginnen? Zat ergens in mij een klok die anders tikte dan de klok die ik hoorde? Het was een merkwaardige vraag.

Ik stond op, kleedde me aan.

Nog altijd was het donker, maar de eerste tekenen van licht dienden zich al aan. Hoewel het licht van boven komt, van de zon, heb ik altijd de indruk dat het beneden ons zijn oorsprong heeft, aan de bodem ontschiet. Dat heeft misschien te maken met het feit dat de aarde rond is, ik wist het zo snel niet terwijl ik stond te wankelen in de rechterbroekspijp - de linker had ik al aan.

Ik viel niet.

Uiteindelijk kwam ik op straat terecht. Er hing een dunne, zilveren mist tussen de donkere huizen. Over de brede straat verderop denderde een bus vol passagiers. Ik stapte in de auto en startte de motor. Alle magie van zoeven was verdwenen. Andere auto's reden voorbij, trams, fietsers, het leven was weer begonnen. Toch deed ik de radio niet aan, om zo lang mogelijk aan het vogeltje van daarnet te kunnen denken, kinderachtig misschien, maar waar.

"Ja, bij de fietsen. Ik heb het zelf gezien."

"Nee! Echt?"

"Ja joh, hij helemaal met zijn armen zo om haar heen..."

En toen was het gesprek mij al zo'n beetje gepasseerd, zoals dat gaat met straatgesprekken. Je vangt er wat flarden van op, en daar moet je het mee doen. Zonder mededogen passeren de meisjes op hun fietsen, totaal geen belangstelling voor hun omgeving, helemaal één met en in hun eigen wereld die uit jongens, zoenen, liefdesverdriet, leraren, huiswerk en andere meisjes bestaat.

Er zijn verschillende leeftijden. Twaalf is een hele andere meisjesleeftijd dan veertien en veertien weer een heel andere dan zestien. Twaalf is nog het spreekwoordelijke servet en zestien eigenlijk al een behoorlijk tafellaken.

Veertien is het mooiste.

Meisjes van veertien kunen nog echt kinderen zijn, maar ze hebben ook al alles aan boord om door te kunnen groeien. Alleen de durf ontbreekt nog, de laatste stap. Ze kunnen al voluit meepraten met meisjes van zestien, tot het er op aankomt, dan worden ze wreed afgedroogd en in de hoek gezet. Hoe is het om dertien en vijftien te zijn, vroeg ik me maar niet af toen het gespreksfragment voorbij fietste. Wel diende zich een ander probleem aan.

Het verschil tussen zoenen en kussen.

Zelf ben ik geneigd kussen volwassener te vinden dan zoenen, maar zoenen heeft weer iets friviolers, iets liefelijks, terwijl kussen meteen serious business is, zie de handkus. Kussen kan tot op hoge leeftijd, zoenen volgens mij niet.

Ergens gaat de zoen over in de kus, en het heeft natuurlijk ook met de staat van de relatie tussen de geliefden te maken. Kennen en ze elkaar net een maand via een datingsite, hebben ze allebei hun grote liefde achter de rug en zijn ze nu met een tweede poging bezig, of zijn ze al dertig jaar door dik en dun getrouwd? Net bezig als vijftigplusser kun je wel zoenen denk ik, maar het moet wel snel kussen worden. Het zoenen blijft dan achter de hand voor speciale gelegenheden, gelegenheden die zich op de jeugdige leetijd van zestien nu eenmaal vaker voordoen, vanwege de hormonen. Of kunnen die op hoge leeftijd nog tot spectaculaire zoenen leiden?

Enfin.

Aan dat soort dingen liep ik te denken, terwijl ik natuurlijk beter mijn tijd had kunnen besteden aan de kredietcrisis, de crisis in krantenland, de crisis in het Midden-Oosten en nog zo wat van die dingen die er echt toe doen, maar dat lukte dan weer niet. Iedere keer als ik het probeerde, ging er iets mis of kwam er iets tussen.

Het nadenken over de kredietcrisis, bijvoorbeeld, gaat bij mij mis als ik Michiel Bosgra bij Philip Freriks in het Journaal aan tafel zie schuiven om uitleggen wat er nu weer voor aan de hand is. Ik vind dat zo'n lieverd, met die rare bril op, dat ik nooit goed hoor wat hij zegt. Lees de krant dan, hoor ik u denken.

Ja, inderdaad.

Maar daar staat de volgende dag in wat op het Journaal is geweest en oud nieuws hoef ik niet te weten. Kortom, dat soort dingen kan er misgaan.

En wat er tussen kan komen, tot slot, zijn overstekende oude dames met rollators, stugge mannen die hun handen blazen tegen de koud, bleke gezichten achter het raam van een tram en meisjesgesprekken die voorbij fladderen en de zinnen helemaal verzetten.

Het sluiten van een rits.

Het strikken van veters.

Het smeren van een boterham.

Het peuteren in de neus.

Het openen van een deur (met een sleutel).

Het bedienen van de knopjes van een mobiele telefoon.

Het eten van soep.

Het plukken van een dag.

Ja, als je er over nadenkt, wemelt het in het leven van de fijne motoriek. Het vasthouden van een pen, het schrijven van een paar eenvoudige regels met méér dan één vinger.

Het zit met mijn fijne motoriek niet goed. Dat heeft met beklemde zenuwen (en kanker) te maken. Mijn vingertoppen zijn overgevoelig, maar mijn handen als geheel hebben het ijskoud en werken nauwelijks. Dat is bijzonder vreemd om te ervaren. Je neemt toch je handen voor lief, zal ik maar zeggen, ze funktioneren vanzelfsprekend.

Niet dus.

Van de weeromstuit kijk ik nu vaak naar mijn handen. Ik kan me niet herinneren dat ik dat vroeger ooit deed. Ik ben niet boos op ze, ook niet teleurgsteld. Ze zijn nauwelijks veranderd, alleen ziet de linker er dun en smal uit, ik zou bijna zeggen; een meisjeshand. Maar dat mocht ik willen. Meisjeshanden. Ha. Mijn handen zijn gewoon ingevallen, zoals een gezicht kan invallen. Een magere kop heb ik niet.

Ze hebben een hoop voor me gedaan, die handen. Ik mag ze best dankbaar zijn. Ze hebben me nooit in moeilijkheden gebracht, ik heb zelfs nooit een vinger gebroken. Een paar kleine littekens van snijwonden waar ik de bijbehorende verhalen van ben vergeten. Korte nagels, een raadselachtige groef in de nagels van beide duimen.

Ach, handen.

Je staat er niet bij stil tot ze het ineens verdommen. Ik kijk naar de lijnen in de palm en trek er geen conclusies uit. Ook in de sterren staat niet geschreven dat op een dag mijn handen het niet meer zouden doen, en wat klaag ik eigenlijk? De zinnen die hier staan komen nog altijd te voorschijn. De vingertoppen weten de weg.

Buiten schijnt intussen de zon winters en fris op de daken. "Til uw lendenen maar even op," zei een verpleegkundige in het ziekenhuis. Ik wist even niet wat ik moest doen. "Ik ben nog van de oude stempel," zei ze verontschuldigend. Ik tilde de bovenkant van mijn billen op, zodat ze er links en rechts een kussentje onder kon schuiven. Zulke dingen maak ik mee. Lendenen. Alleen in de kerk zal ik dat woord wel eens voorbij hebben horen komen - en wanneer was ik voor het laatst in een kerk?

Geen idee.

Maar geen idee is ook een idee, al zijn er mensen die dat zullen bestrijden. Geen idee is het durven volgen van een enkel woord, een paar noten, een plotselinge penseelstreek. Geen idee is kijken wat er vervolgens gebeurt. Geen idee is vertrouwen, en angst. Wat er in je zit, weet je pas als het er uit is. Weet ik veel waar die vingertoppen het vandaan halen. Ze voelen alsof er duizend naalden in zijn gestoken en toch doen ze geen pijn, die twee die het werk voor me opknappen, links de middelvinger, rechts de wijsvinger. Bless them.

Het gezicht valt verder niemand op. Het is een gewoon, gemiddeld gezicht van een gewone, gemiddelde man die duidelijk een doel heeft. Hij stapt in ieder geval vrij beslist voorwaarts. Je vraagt je af of je hem zult aanspreken. Hij kom je kant op. Je heb alle gelegenheid je achter je krant te verschuilen.

Daar komt hij.

Het lijkt alsof julliie ogen elkaar even treffen, maar het kan verbeelding zijn. De ander laat in ieder geval niet blijken dat hij je kent. Onbewogen vervolgt hij zijn weg. Je hebt niet eens achter je Herald Tribune hoeven weg te duiken. Dat klopt natuurlijk niet. Hoe kon de ander jou niet herkennen, terwijl jij hem af op tientallen meters herkende? Je gooit wat geld op je tafeltje, trekt je jas aan en loopt het cafe uit. Buiten zie je nog net het grijze hoofd van de bekende een hoek omslaan.

Je haast je.

Zo zinloos als het is, zo vastbesloten ben je ineens om de man in te halen. Het is iemand die je van vroeger kent. Jarenlang trokken jullie samen op. En nu zou hij je zonder blikken of blozen voorbij lopen? Dat is onbestaanbaar. Het is kwetsend. Je herkent het gevoel, bijna kinderlijk in zijn duidelijkheid. Je voelt je afgewezen.

De man gedraagt zich inmiddels alsof hij weet dat iemand hem volgt. Hij draagt een lange, grijze jas en zwarte, leren handschoenen. Zijn haar is dik en golvend. Ooit was het zwart, maar nu is het grotendeels het grijs. Maar het model is hetzelfde gebleven. Hij slaat een hoek om, en je bent maar net op tijd of je had hem de volgende hoek niet zien omslaan; dan was je hem kwijt geweest. In een stad als Parijs kun je iemand voor altijd verliezen. Maar je kunt er ook ineens oog in oog met verloren gewaande geliefden staan. Zo’n stad is het.

Je zet door.

Het lijkt wel alsof de man je vastbeslotenheid voelt, want ook hij gaat sneller lopen. Hij kijkt niet om, overigens. Je hebt hem geen enkele keer over zijn schouder zien kijken. Je vraagt je inmiddels af wat je hem gaat zeggen als je zometeen op gelijke hoogte komt. Maak je een achteloze opmerking, of refereer je onmiddellijk aan iets dat jullie ooit samen hebben uitgevroten. “Weet je nog...”

In de verte nadert de Pont Neuf. Bij de kou voegt zich nu de snijdende wind die over de Seine waait. Je bent je bewust van de geschiedenis om je heen, maar vooral van het donkerbruine water beneden je. De man voor je zie je even over de reling kijken, en je kijkt zelf ook. Soms is dat de oplossing. Samen hetzelfde zien. Maar deze keer niet. De man vervolgt zijn weg en even later is hij toch ineens zomaar verdwenen, haastig de trappen van een metrostation af gegaan. Je blaast in je handen tegen de kou.

Le cafe qui parle bevindt zich aan de rue Caulaincourt, een slingerende straat in het heuvelachtige deel van Parijs, zo rond de Sacre Coeur, in Montmartre dus. In mijn jonge jaren was dit een deel van Parijs waar je altijd automatisch terecht kwam, maar hoe ouder ik werd, hoe minder aantrekkingskracht Montmartre had. Tot ik er vorig jaar op een zondagochtend per ongeluk belandde. Vrijwel onmiddellijk was ik verliefd op die rue Caulaincourt. Prachtige bomen, schitterende vergezichten over de stad, af en toe een flits van de witte baseliek.

Wat zeker mee hielp, was dat Caulaincourt de metgezel was van Napoleon tijdens diens vlucht uit Rusland in 1812. Terwijl de restanten van de trotse Grande Armee veertig graden vrieskou en aanvallen van kozakken moesten weerstaan, reisde de keizer met slee en koets zo snel als hij maar kon naar Parijs waar een staatsgreep tegen hem werd voorbereid. Over die ervaring schreef Caulaincourt uiteraard een boek, En traineau avec l’Empereur, dat eindigt met de beroemde woorden die Napoleon uitsprak toen hij Parijs binnenreed: “De keizer heeft zich nog nooit zo goed gevoeld.”

Enfin.

In Le cafe qui parle was van deze geschiedenis niets terug te vinden. Wel kreeg ik als zwijgende drinker aan de toog gezelschap van twee homo’s met een baby. Ook in Parijs is dat een trent aan het worden. Van mij mag alles, maar sommige dingen zijn desondanks moeilijk te bevatten. Ik ben zo’n type dat zichzelf dan het liefst voor de kop zou willen slaan. Man, wat kan jou het schelen, als die jongens nou gelukkig zijn met een kindeke, laat ze lekker!

En gelukkig waren ze – daar hoefde je geen Einstein voor te zijn. Allereerst werd de baby uit de wandelwagen getild. Het was overigens meer een rijdend plateau, maar dat terzijde. De man die het kind nu in zijn handen had, droeg het over aan zijn vriend. Kennelijk hadden ze duidelijke afspraken.

Jij dit, ik dat.

De baby begon te huilen en de vader legde het kind over de schouder en beklopte al lopend door het cafe liefdevol het volle broekje. Na twee keer op en neer te zijn geweest, overhandigde hij het huilende geval aan de andere vader, die precies hetzelfde ging doen om het verdriet te te dempen, ook vergeefs.

Van achter zijn toog keek de dikke uitbater zwijgend toe. Buiten passeerde een bus, gevolgd door een winterse bui. Parijs had er moeite mee zichzelf te zijn. Gelukkig arriveerde toen een oude dame met zilvergrijs haar, een tekkel en een lange bontjas. Zij hees zich piepend op een kruk en bestelde een glas champagne. Daarna begon ze gesprek met haar hond die ze op de kruk naast haar had gezet.

EINDE

Dat was het.

Er zat een jonge vrouw aan mijn tafeltje. Ze zat te lezen. Nergens ter wereld vindt je zoveel lezende vrouwen als in Parijs. Alleen daarom al zou ik er willen wonen. Je kunt in de Jardin du Luxembourg zomaar iemand op een bankje treffen die Le Rouge et le Noir van Stendhal zit te lezen. Dat is een boek waar geen Nederlands equivalent van is. Maar in het Vondelpark een meisje met Aagje Wolff en Betje Deken op schoot is ondenkbaar.

Ik bedoel maar.

Het meisje aan mijn tafeltje, ik schatte haar op een jaar of twintig, las een boek van Patrick Modiano. Daar kun je je mee vertonen in Parijs. Een goeie schrijver ook. Uit een van zijn romans herinner ik met het geluid van honderden paarden die in alle vroegte, de nacht hangt nog nevelig tussen de huizen, over een Parijse boulevard richting het slachthuis worden gedreven. Zo’n scene zou je zelf geschreven willen hebben, of beter nog; dat geluid had ik graag zelf gehoord. De hoeven op de keien, het snuiven, het incidentele hinniken.

Enfin.

Het was niet druk in Pierre, dus ik ging aan een ander tafeltje zitten. De dagschotel was vandaag Coq au vin, maar het lunchuur was voorbij. Ik bestelde koffie en een tosti, en sloeg daarna de krant open. Om onduidelijke redenen lees ik Frankrijk altijd Libération, ooit een bijna anarchistisch krantje vol seksadvertenties, maar de laatste jaren een kwakkelend orgaan waar je zelden nieuws in aantreft, en ook geen pikante advertenties meer.

Al bladerend viel mijn oog op de volgende kop: Rumeur Batave. Dat klonk goed. Ik zag de jongens in zwijnenvellen bij Lobith de grens over komen. Wat was het geval? Volgens hardnekkige geruchten in Nederland was Barrack Obama van Nederlandse komaf. Kijk, dat wist ik nou niet, en dat gerucht had mij ook nog niet bereikt. Dat is het mooie van geruchten; sommigen ontgaan je.

Aan de bron van het verhaal treffen we een historicus, ene Koen Verhoeven. Ik moest meteen aan de legendarische voetbalverslaggever Koen Verhoef denken, maar dat was zinloos. Deze historiscus had tijdens tal van omzwervingen in archieven ene Sjoerd Obbema op de kop getikt die in 1870 naar Afrika was gegaan om aldaar een imperium in olie te stichten.

Daarnaast was hij een gedreven “coureur de jupons”, een rokkenjager pur sang, die aan menig nieuw zoontje de naam Obbema had gegeven.

Maar Koen Verhoeven had nog meer pijlen op zijn boog: op allerlei Friese begraafplaatsen was hij op zerken de tekst “Ja, wie kinne” tegen gekomen, duidelijk een voorloper van het beroemde “Yes, we can.” Ik ben zelf een fervente bezoeker van dodenakkers en ik heb Koens tekst nog nimmer ergens zien staan, maar dat terzijde.

Voor de zekerheid las ik het bericht twee keer. Het begon me steeds bekender voor te komen. Had ik het gerucht niet toch al gehoord, maar was ik het alweer vergeten? Ik geloof dat ik toen maar een eenvoudige schaterlach produceerde. Het meisje dat aan mijn tafeltje Modiano zat te lezen keek verbaasd op, maar glimlachte vervolgens lieftallig. Misschien zelfs dat ik haar aan Barrack Obama deed denken.

“Café crème,” zei ik tegen de Koreaan achter de toog. Hij knikte gedienstig. In tegenstelling tot zijn vrouw die de sigaretten en het loterijwrzen bestiert, spreekt deze man nauwelijks Frans. De paar woorden die hij verstaat hebben allemaal betrekking op koffie en het enige woord dat hij kan zeggen is “merci”. Je vraagt je af hoe die mensen in het redden in de metropool, waar ze wonen, wat hen bezielt, dat soort dingen.

Mijn koffie verscheen.

“Merci,” zei ik.

“Merci,” zei de Koreaan terug. Hij had een prachtgie glimlach op zijn gezicht, maar het ontging hem niet dat ik een beetje zoekend om mij een keek – de suiker.

Hij schoog een oranje voelbal mij kant op. Voor de helft was die open en daarin lagen de suikerklontjes.

“Merci,” zei ik nogmasals.

“Merci,” zei de Koreaan.

Wat mij betreft waren we zo een tijdje doorgegaan, maar er waren andere mannen aan de bar die ook hun koffie of bier of glaasje wijn bliefde. En ieder keer hoorde ik maar dat gedienstige, maar ook feestelijke merci klinken. Ik bestelde nog een koffie, een epsresso dit keer. Toen de consumptie er was, kon ik weer keurig “merci” zeggen. En de Koreaan ook.

“Merci.”

Waar hij mij deze keer voor bedankte weet ik niet. Misschien dacht hij wel merci zoiets als goedemorgen betekende. Ik roerde in min koffie en luisterde naar twee mannen naast me die het over het voetballen hadden. Ik kon er al snel geen touw aan vast knopen, maar dat was totaal geen punt, want de mannen verdwenen zodra ze hun koffie op hadden. Ze legden nonchalant wat geld op de bar, en weg waren ze. Het “merci” dat de eigenaar hen nawierp leken ze niet te horen. De uitbater keek in ieder geval bedrempeld.

Bij zijn vrouw was het druk. Een hele ploeg ouden van dagen wilde op de paarden spelen, krasloten of meedoen aan de grote bingo. Fransen doen mee aan het spelletjes met een aire van onoverwinnelijkheid, maar het zijn in feite goede verliezers. Dat bleek ook nu weer en na een tijd waren alle splers verdwenen en waren het Koreaanse echtpaar en ik de enige aanwezigen in de zaak. Van schrik bestelde ik nog maar een koffie, maar de dikke man riep in zijn eigen taal iets tegen de vrouw en verdween door een deur naar achter. Mevrouw maakte mijn koffie. Haar hele verschijning drukte uit dat ze eigenlijk geen flauw idee had wat ze hier in het verre Parijs deed.

Op de kist van Theo van Gogh lagen tijdens de uitvaart zijn agenda en zijn telefoon. Maar die telefoon is niet mee het vuur in gegaan, want als je weken later het nummer draaide, kreeg je Gijs van der Westelaken aan de lijn. Wat Gijs daar nou precies de grap van vond, weet ik niet.

Ongetwijfeld zijn er mensen die zich met hun telefoon in de zak laten begraven, en reken maar dat er dan ook nabestaanden zijn die het nummer af en toe draaien. Gaat een telefoon af onder de grond? Heb je daar bereik? Het zou me niets verbazen. Er is geen ontsnappen mogelijk aan de moderne communicatie.

Enfin.

Het nummer van Kees Fens heb ik dus nog steeds in mijn telefoon staan, en regelmatig scrol ik langs zijn naam, op zoek naar een ander nummer van iemand anders. Iedere keer neem ik me dan voor Kees te wissen, maar om de een of andere reden kom ik er niet toe. Dat moet met eerbied te maken hebben.

Ik vond Kees, mijnheer Fens zou ik eigenlijk liever willen zeggen, een bijzonder intelligente, geestige en goed geinformeerde man. Af en toe ging ik bij hem langs op de Keizersgracht en aten we gebakjes. Ik trof hem ook wel eens voor de etalage van een winkel bij hem om de hoek die in tweedehands horloges doet, Rolexen en Cartiers. Mijnheer Fens kon daar heel rustig en deskundig naar kijken. Hij droeg een onberispelijke, cremekleurige regenjas en een bijpassende Borsalino. Een echte heer, en op het eerste gezicht beslist geen letterkundige.

Vlak voor zijn dood verscheen een erg mooi boek van Kees Fens: Het geluk van de brug. Het was een verzameling min of meer autobiografische stukken die hij tussen 2002 en 2007 voor het Maandblad van het genootschap Amstelodamum schreef. Ik ken dat genootschap niet en de naam klinkt bepaald gewichtig, dit in tegenstelling tot de verhalen van Fens die lichtvoetig, melancholiek en zeer geestig zijn. Daarnaast moet Fens een geweldig geheugen hebben gehad; zijn oude buurt in West komt zo ontzettend tot leven in zijn verhalen dat ik er zomaar zou willen wonen.

Ter gelegenheid van de jaarwisseling 2008/2009 verscheen onlangs bij uitgeverij Atheneaum-Polak en Van Gennep een boekje met nog een aantal autobiografische teksten van Fens. Nabij heet het, een wat plechtstatige titel die toch wel weer goed bij Fens past. Het boekje is niet in de reguliere handel verkrijgbaar en dat is jammer, want het bevat een aantal hartverscheurende verhalen, over vader Fens die al vroeg aan TBC stierf, over moeder Fens die haar hele leven sappelde, over katholiek Amsterdam en Fens' eerste schreden in de letterkunde. Je zou het de aanzet tot een autobiografie kunnen noemen.

Er ligt nu op mijn bureau een nieuwe telefoon die binnenkort mijn oude Ericsson gaat vervangen. Er zal zich dan een perfect moment voordoen om het telefoonboek bij te werken. Maar ik weet nu al ik dat ik het nummer van Kees Fens zal laten voortleven.

Ik ging linksaf, onder de snelweg en een spoorwegbrug door, en daar lag aan de rechterhand een klein parkeerterreintje omgeven door struikgewas. Er daverde een trein voorbij toen ik uitstapte. In oostelijke richting strekte zich een donkere akker uit; de klei was bijna zwart. Piepklein in de verte was een tractor bezig het veld om te ploegen. Een zwerm meeuwen volgde.

Daar stond ik.

Ik stapte uit en onmiddellijk kwamen er een paar kippen te voorschijn. Ik heb geen verstand van dieren, dus ik weet niet wat voor kippen het waren. Ze zagen er in ieder geval gezond uit, en ze waren niet al te groot. Compacte kippen, zal ik maar zeggen, een stuk of zes. Verder lagen in de struiken lege vodkaflessen, chipszakken, poepluiers en roestige blikjes. Aan een tak hing uitdagend een gebruikt condoom. Iemand had de behoefte gehad een spoor achter te laten, maar ik kwam er niet uit of het nou bravoure of treurigheid uitstraalde.

Motorkap open.

Wat te zeggen?

Het motorblok lag er prachtig bij. Hier en daar liepen wat slangen. Ik trok de oliepeilstok omhoog, meer om mezelf een houding te geven dan om er conclusies aan te verbinden. De olie aan de stok glinsterde zacht in het zwakke zonlicht. Ik stak de stok terug in de motor. Dat was het. Meer kon ik niet doen. Een bijna lachwekkende hulpeloosheid kwam over me, zo weinig wist ik van auto's. Je stapt in, je start hem en je rijdt weg. Het idee dat er iets mis kan gaan, komt zelden in je op.

Ik liep een rondje over het parkeerterrein en een stukje langs het kanaal dat naar het Kagermeer ging. Een tamelijk grimmig stukje landschap was dit. Nederland wordt steeds meer aangeharkt; er is geen ontsnappen aan. Rotondes, verkeersdrempels, snelwegpanorama's, kunstwerken her en der, hippe bruggen, noem maar op. Een stukje lelijkheid is best moeilijk te vinden, gewoon gore, grimmige lelijkheid.

Hier liep ik er middenin.

De plek was nog het meest geknipt voor de misdaad, het parkeerterreintje ideaal voor de overdracht van losgeld of een lijk in de struiken. Een plaats delict, om het in politetermen te zeggen. Nu alleen nog een delict.

Intussen raasde boven het verkeer voorbij. Als over dat geluid iets gezegd kan worden is het wel dat het onverschillig is, onverschillig geluid. Mensen onderweg, ieder met zijn eigen besognes aan de kop.

Ik kreeg het koud en ging weer in mijn auto zitten. Er zat niets anders op dan de ANWB te bellen. Ik had zelfs mijn lidmaatswchapspasje bij me. Maar voor ik het nummer draaide, startte ik nog even de auto. Het dashboard bleef donker. Geen enkel lichtje dat knipperde. Ik reed een paar meter, maar er gebeurde niets. Ik besloot dus maar het er op te wagen en even later was ik weer onderweg naar huis.

Ik kijk naar de tak.

In de loop der jaren heb ik een zwak ontwikkeld voor takken en mijn absolute voorkeur heeft de kastanjetak. Maar voor kastanjes is het nog lang de tijd niet. Dat is jammer, maar je moet de dingen op hun beloop laten en de natuur niet verstoren, anders loopt op den duur alles in het honderd.

Het is 14.52.

Tegen de kou ben ik gekleed in diverse lagen: lange, hoge sokken, kniekousen, een lange onderbroek, jeans, een hemd, een thermisch T-shirt, een fleece-trui en een colbertje. En nog heb ik het koud en als ik het even niet koud heb, strooomt het zweet langs mijn rug. Angstzweet noem ik dat maar.

Angst.

Een echte held ben ik nooit geweest, en zal ik ook niet meer worden. Nooit een oorlog meegemaakt, nooit met gevaar voor eigen leven een kind uit een wak gered, nooit een burgemeester op bezoek gehad die me een lintje op kwam spelden. Goed beschouwd ben ik daar wel blij mee - nimmer heeft een gezagdrager een stap over mijn drempel gezet. En dat wil ik zo houden.

Intussen is het ijs op het dak van de schuur ontdooid. Daarmee is ook de laatste tomaat die we nog hadden aan gort. Er stond namelijk op dat dak maandenlang een pot met daarin een tomatenplant. Via lange stokken was de plant omhoog geklommen en in augustus begon hij daadwerkelijk tomaten te vertonen; eerst waren ze groen, toen oranje, maar tenslotte rood en eetbaar. Op één na plukten we de tomaten, de laatste; daar konden we net niet bij.

Het werd oktober.

En november.

De tomaat hield stand. De plant verloor al zijn bladeren, de tak waaraan de tomaat hing begon steeds meer om te buigen, en hoewel we hem nu makkelijk hadden kunnen plukken, lieten we hem hangen. Knalrood en eenzaam hing hij daar een herinnering aan de zomer te zijn, tot dat het begon te vriezen; toen kreeg ook de tomaat een opdonder. En nu het dooit hangen er alleen nog maar een paar oranje velletjes aan de dorre tak. Het is een triest gezicht, maar daar staat tegenover dat ik er maandenlang plezier van heb gehad en liefst zou ik onmiddellijk nieuwe tomatenplanten in de grond zetten, maar daar is het de tijd nog lang niet voor.

Tijd.

Daar draait in feite alles om. Tijd zat, tijd tekort, op tijd zijn, tijd van leven, tijd van komen en gaan, tijdgeest, plaatselijke tijd, tijdsverschil, tijd. In het vroegere Koningsbergen (nu Kaliningrad) zetten de mensen naar verluid hun klokken gelijk op de ochtend, middag en avondwandeling van de filosoof Immanuel Kant. Ik maak me graag een voorstelling van die man. Vast en zeker rijzig en langzaam, de handen op de rug, de neus in de wind, de voetstappen schrijdend, de jaspanden wapperend langs zijn schrale gestalte. Wat een orde moet er in de geest van Kant hebben geheerst.

In mijn geest daarentegen is het een potje. Onbetemde angstgevoelens en euforische openblikken wiselen elkaar af. Het leven is hard, maar niet moeilijk. De kunst is uiteraard er het maximale uit te halen, ik weet het anders ook niet.

Wat moet een man met een bosrand, hoor ik u vragen. Welnu: je kunt naar een bosrand kijken. Een bosrand is interessanter dan achterburen. Er kan altijd iets gebeuren in een bosrand.

Een ree komt te voorschijnt en zet voorzichtig een paar passen in het berijpte grasveld. Nog een ree komt te voorschijn uit de kale bosrand. Twee reeën zijn mooier dan één ree, vind ik. Het mooiste vind ik de verlegenheid van die dieren.

Tot ze schrikken.

Eenmaal geschrokken, valt hun schroom onmiddellijk van ze af en maken ze zich beslist uit de voeten. De voorzichtigheid van hun voetstappen verandert ineens in grote trefzekerheid. Dansend verdwijnen ze de bosrand in.

De bosrand moet niet te ver weg zijn. Ik ben slecht in het schatten van afstanden, maar honderd meter lijkt me mooi genoeg. Ik stel me zo voor dat ik door een vrij klein raam zicht heb op de bosrand. In de vensterbank staat een verrrekijker. Een werktafel staat tegen het raam geschoven. Ik kan zo lang ik wil naar de bosrand staren en net doen alsof ik zit te werken. Ik hoop dat er ook een open haard in de kamer is Een zacht knetterende vuur. Is het aanmaakhout op, dan moet ik te voet naar de bosrand en op zoeken naar takken en twijgen.

Fantaseren over het platteland is misschien nog wel mooier dan wonen op het platteland, denk ik wel eens. Waar zou ik mijn bosrand willen situeren? In Drenthe? In Twente? In Brabant? In de buurt van Vierhouten op de veluwe? In Limburg? Dat weet ik niet. De ene bosrand is de andere niet, maar toch lijken ze allemaal op elkaar.

Er kan een vos te voorschijn komen die het op mijn kippen heeft voorzien. Vossen zijn vooral actief in de hele vroege ochtend en 's avonds bij zonsondergang. Het zijn mooie dieren, maar na een paar geroofde kippen, verlies je het oog voor hun schoonheid. Dan moet de vos geschoten worden.

Ook zou ik graag een moestuin hebben, het liefst in het blikveld richting bosrand. Niet dat ik mezelf actief bezig zie in een moestuin, maar toch. Tomaten, bonen, uien, boerenkool, het zijn van die dingen die een man zelf moet verbouwen. Lekker schoffelen met een strohoed op, zo zie ik de zomermiddag voor me. En bij zonsondergang de tuinslang er op.

Terug naar de bosrand.

Wat verwacht ik daar nou van? Niets eigenlijk. Maar het niets van een bosrand is nooit lang niets, althans: voor het geoefende oog. En ik oefen mijn oog met plezier; ik zie graag steeds meer, en wil overal het stempel van de taal op drukken. Dat is het werk van de schrijver. Alles verdient een naam, dan pas gaat het echt leven. Ooh ja, een waslijn met bevroren onderbroeken hoort er ook bij. Witte, uitgezakte onderbroeken.

Mariska heeft een bijzonder lieve stem. "Hallo meneer Bril, met Mariska," zegt ze altijd netjes, "hoe gaat het met u?" Nu ik er over nadenk: de stem is niet alleen lief en netjes, maar er klinkt ook een vleugje avontuur en brutaliteit in door. Het is geen duffe kantoorgeit, die Mariska, ze heeft ook een tatoeage net boven haar linkerbil.

"Uitstekend, "zeg ik automatisch, " maar waarom wil je dat weten?"

'Nou," zegt Mariska dan, "dat is toch interessant?"

Voor mij wel, inderdaad.

"Ik hoorde dat u in het ziekenhuis heeft gelegen," ging Mariska door toen ze me gisteren aan het einde van de middag te pakken kreeg.

"Ooh ja joh?" Een beetje dollen, dat vindt ze leuk.

"Ja meneer Bril, dat stond in de krant." En dat quasi-streng uitgesproken, alsof we elkaar al jaren kennen. Knap hoor, zoals Mariska dat speelt.

Ik kreunde. Ik had het inderdaad zelf geschreven. Ik had in het ziekenhuis gelegen. En ik ben ziek. So what? Er zijn wel meer mensen ziek. Ik kan me niet voorstellen dat ze allemaal door Mariska worden gebeld. Het zou eigenlijk wel moeten. Iedereen zijn eigen Mariska. Zo kan de ene helft van de bevolking de andere helft helpen.

"En gaat het nu beter met u?"

Mariska heeft niet alleen een stemmetje waar je eigenlijk alles aan zou willen vertellen, maar ze kan ook betoverend zwijgen. Een put vol heerlijk helder water waar je zomaar in zou willen plonzen. Ja, je voelt je echt een ontzettende klootzak als je dat zwijgen van haar niet invult. Ik bedoel: ze is misschien wel lelijk en eenzaam, ze heeft ook een beetje troost nodig. Zelfs als ik niets mankeerde, zou ik Mariska graag vertellen dat ik nu al mijn derde teelbal moet missen. "Yes!!!!!!!" schreeuwt ze dan in gedachten, terwijl ze mij zoetjes sterkte wenst.

De ellende is dat ik Mariska niet terug kan bellen. Zij heeft mijn nummer wel en ik het hare niet. "Onbekend," staat er in mijn display als ze belt. De enige andere onbekende die mij wel eens belt is mijn hoofdredacteur. Dus ik neem altijd op als er "onbekend" in mijn display staat. Ik vermoed dat Mariska dat weet. Ze heeft haar lieve, zoete kanten, maar een klein loeder is het natuurlijk ook. Daar heb ik alle begrip voor. Meisjes moeten weerbaar zijn.

Maar gisteren bijvoorbeeld had ze net opgehangen toen mij nog een paar hele leuke ziekenhuisverhalen te binnen schoten. Die had ik haar gratis en voor niets gegeven. Er zat zelfs een hele sappige bij over hoe heet die gozer, Albert Verlinde. Ook iets in de onderbuik. Ik vroeg me niet eens af of het wel netjes was zoiets aan Mariska te vertellen. Ik wilde gewoon aardig voor haar zijn. Zo ben ik nu eenmaal, niks aan te doen.

Mariska - ik ben eigenlijk best trots op haar. Zelf zou ik er als een berg tegen op zien om mezelf aan het einde van de middag te moeten opbellen, maar zij zit er helemaal niet mee. Hupsakee, daar toetst ze mijn nummer alweer in. Ik ben haar Cup-A-Soup-moment. Dat is best bijzonder, toch?

Wat gaat er komen?

Dat is natuurlijk de tweede vraag. Er staan in de binnentuin diverse schuren en loodsen, maar geen daarvan ziet eruit alsof hij onderheid is. Dat doet het ergste vrezen voor wat er nu gaande is. Gaat iemand een enorm tuinhuis bouwen? Is het ontworpen door Rem Koolhaas? Dat zul je net zien; dat ik een tuinhuis van Rem Koolhaas in mijn achtertuin krijg, of iets van Piet Hein Eek waar per ommegaande duizenden VT-Wonen-lezers op af komen.

Maar goed.

Het heimachientje bevindt zich net buiten mijn gezichtsveld. Ik moet met gevaar voor eigen leven over het balcon hangen om hem te kunnen zien. Er horen twee mannen bij met wie niet valt te communiceren omdat ze enorme, Arbo-voorgeschreven oorwarmers dragers. Het kunnen ook Bulgaren zijn. Wat ik ook roep, hun blikken blijven op het dreunen van hun machine gefixeerd. Dat zie je bij grote heimachines trouwens ook altijd; iedereen in de buurt is volkomen in de ban van wat de machine doet.

De binnentuin heeft het deze winter moeilijk. Om voor mijn eigen deel te spreken: we hebben overal vetbollen en pindakettingen opgehangen om de vogels bij te voeren, maar ik zie er nooit eentje voorbijkomen. De luciferplant die voor mijn raam hing is doodgevroren en op het dak van de schuur ligt een dikke laag ijs. De knoppen van de rodondendron zitten dik ingekapt, het is nog lang geen tijd voor hen. 's Ochtends als het nog donker is, probeer ik te horen of er vogels zijn die zich melden, maar het blijft angstvallig stil. Alleen de Philips-weklamp van de overburen produceert vogelgesnater.

Ik zou nieuwsgierig om het huizenblok heen moeten lopen om bij het pand waar het heimachientje doorheen is gekomen aan te bellen en te informeren wat nu precies de bedoeling is. Maar ik heb al lang geleden geleerd dat het in Amsterdam geen zin heeft je te verzetten tegen de vooruitgang. Al menige boom is uit de binnentuin gekapt omdat hij toevallig op het lapje grond van een buurman stond die er ineens genoeg van had. Wat nou, een tachtigjarige populier?!? Weg ermee! Dat zit maar vol koerende duiven die de boel onderschijten! Kappen die hap!

Wat je overhoudt is je eigen lapje - pathetisch klein is het, maar we noemen het een tuin. Er staat een trompetboom in, precies in het midden. Hij is nu helemaal kaalgesnoeid, maar er komt een dag dat de takken gaan uitlopen en de bladeren ineens te voorschijn komen; prachtige, grote bladeren zijn dat. Op het hoogtepunt van de zomer overkapt de boom zo'n beetje onze hele tuin.

Ik sta dezer dagen soms minutenlang voor het raam naar buiten te kijken; overal dampende pijpen van verwarmingsketels, een prachtige reep staalblauwe hemel boven ons en voor mijn neus die kale, stompe takken van de trompetboom. Dan denk ik nergens aan, behalve aan mijn koude voeten en het moeilijk zichtbare heimachientje verderop. Wat een mooi, winters geluid is dat heien toch.

De moeder had nog geen consumpties op tafel staan. Af en toe probeerde ze de aandacht van de serveerster te trekken, maar iedere keer als het dreigde te lukken, kwam er iets tussen - gekmakend was het. Gelukkig hield het tekenende jongetje zich gedeisd, al begonnen er wel steeds meer viltstiften op de grond te vallen.

"Zo, daar ben ik dan," zei de serveerster toen ze eindelijk tijd had, "zeg het maar."

"Een koffie verkeerd," zei de jonge moeder, "en wat wil jij Diederick?"

Diederick tekende een giraffe. Het zag er naar uit dat de kop van het dier ver buiten het papier ging vallen.

"Diederick..."

Het mannetje keek op.

"Wat wil je drinken?"

"Cola," zei Diederick, en hij boog zich weer over zijn tekening.

Moeder slaakte een zucht.

Diederick begon de contouren van de giraffekop op de tafel te schetsen. Vrijwel meteen had hij in de gaten dat hij nu ineens een veel groter speelveld had en de kop groeide navenant. De serveerster stond er met het lege dienblad op haar vingertoppen verbaasd naar te kijken. "Je mag niet op de tafel tekenen," zei ze uiteindelijk.

Diederick hoorde dit niet, maar zijn moeder natuurlijk wel. Ze keek hulpeloos om zich heen. Het leek wel alsof ze hoopte dat de tweeling het op een huilen zou zetten. Maar het bleef stil in de kar, en de serveerster zette haar vrije hand in haar zij en keek uitdagend op moeder en zoon neer.

"Diederick..."

"Cola," antwoordde Diederick zonder op te kijken van zijn kunstwerk. Het was duidelijk hoe de verhoudingen lagen.

"Je mag niet op de tafel tekenen," zei zijn moeder streng. Het koste zichtbaar moeite, maar het was gelukt.

Het jongetje hield op met tekenen en de serveerster verdween tevreden richting bar. "Waarom niet?" vroeg Diederick.

"Daarom niet," zei zijn moeder, "thuis mag het ook niet."

"Welles," zei Diederick, zwakjes. Even leek het of hij zou gaan huilen. Toen gooide hij zijn viltstift op de grond en ging hij zitten mokken. Hij had daar een aanzienlijk talent voor. De sfeer in het hele café leek er door te worden aangetast.

'Eén koffie verkeerd en een Cola," klonk het en de serveerster parkeerde de consumpties op tafel. Ze zag dat Diederick zijn werkzaamheden aan de giraffe had gestaakt en dat deed haar goed. Snel maakte ze zich uit de voeten. Helaas stootte ze daarbij met een heup tegen de enorme wandelwagen en vrijwel onmiddellijk klonk er gepruttel.

"Ooh shit," zei de jonge moeder. Ze had nog niet eens de suiker in haar koffie gedaan.

"Sorry," zei de serveerster, maar ze meende het niet.

Amper een minuut later waren beide baby's op volle kracht aan het huilen. Daar had Jack Johnson niet van terug. Sterker nog: het hele café viel stil. Het huilen klonk hierdoor nog smartelijker, ja, er zat voor de jonge moeder niets anders op dan een biljet van vijf euro op tafel te leggen en haar kar tussen de tafeltjes door naar de uitgang te manouvreren. "Diederick!" riep ze, "Diederick, we gaan!" Maar het jongetje dronk eerst zijn Cola op.

Ik heb er geen verklaring voor. Mijn moeder is Friezin. Mijn vaders' wortels liggen op het Hoge Land van Groningen. Je zou zeggen: beter kan het niet.

Maar ik kan me niet herinneren ooit als kind met mijn ouders te hebben geschaatst. Als tienjarige heb ik een keer een winter meegemaakt met veel ijs; in ons dorp Dieren was de tennisbaan ondergespoten. Ik was er, vooral 's avonds, niet weg te slaan, maar mijn moeder heb ik er nooit zien rondzwieren, laat staan dat mijn vader à la Fred Anton Mayer met de handen op de rug voorbij daverde.

Mijn ouders schaatsten niet, denk ik, omdat ze sociaal opwaarts in beweging waren. Klinkt dat goed of klinkt dat niet goed? Schaatsen hoorde voor hen bij het oude, arme Nederland en zij waren onderweg naar het nieuwe, rijke Nederland. Toen ze dat beloofde land bereikten, waren er geen winters meer en gingen ze skieen in Oostenrijk.

Zoiets.

Toen ik mijn lot in eigen handen kon nemen, behoorde schaatsen niet tot de activiteiten die ik in ere hield. Was er eens ijs, dan was er ook altijd wel een reden om iets anders te gaan doen. Vrienden maakten lange tochten in de Noord-Hollandse polders, ik had geen passende schaatsen meer en geen zin om ze te kopen. Bovendien was ik geen liefhebber van de natuur en al helemaal niet van koude voeten.

Toen brak de periode van mijn eigen ouderschap aan. Eén keer hebben we de afgelopen vijftien jaar in Amsterdam bevroren grachten meegemaakt. Voor de kinderen, toen nog heel klein, kochten we bij de speelgoedwinkel van die rode krabbelschaatjes. Dat was meer omdat ze het zelf zo graag wilden dan dat wij vonden dat schaatsen tot hun cultuur-historische bagage moest behoren. Nu ik het er over heb; ik weet niet eens of mijn vrouw schaatsen heeft. Als ze ze heeft, kan ze er beslist goed mee overweg.

Ik moest hieraan denken toen ik ergens tussen Ransdorp en Holysloot, iets buiten Amsterdam, moest remmen voor een oude man die over de weg kroop. Hij had schaatsen aan zijn voeten, een noodpakket op zijn rug en was onderweg van de ene sloot naar de andere sloot.

Achterin de zestig was de man, en hij had een kranige snor, zo'n overste Karremans-snor. Het kan aan mij liggen, of aan de overste die tegenwoordig in Spanje woont, maar ik vind dat een ontroerende snor. Zo krachtdadig als hij wil lijken, zo zielig is hij eigenlijk. Een snor in discrediet.

De man bereikte de overkant van het weggetje en begon overeind te klauteren. Er stond een boompje waar hij zich aan vast kon klampen. Maar toch zat het allemaal niet mee. Misschien kwam het door mij. Toen de man eindelijk rechtop stond, keek hij mijn kant op: waarom reed ik niet door? Ik gaf een klein beetje gas om hem gerust te stellen, aan te moedigen.

Daarna stapte hij onzeker op het ijs en alsof de duivel ermee speelde, sloeg hij zowat ondersteboven. Het gebeurde gelukkig niet en met trage, stijve slagen schaatste hij weg, richting de grijze, betekenisloze horizon. Ik ging naar huis, en hij misschien ook wel.

einde

Is het niet zo’n cirkel van heiligheid?

De dames die de halo gingen aanleggen, stonden onder leiding van ene Femke. Ik vind dat dat een prima naam voor een arts of een chirurg. Eng vind ik het pas als ene Wouter trots in een interview verklaart dat de kredietcrisis hem zijn gevoel van intuitie heeft terug gegeven. Zo’n gozer zal je maar aan je bed hebben staan. Met hem gaat het helemaal lekker, want het met de rest van de wererld gaat het goed klote. Je doet het maar durven zeggen eigenlijk.

Nee geef mij Femke maar.

Mijn Femke was blond en niet donker zoals die beroemde Femke die er tegenwoordig eerlijk voor uit durft te komen dat ze van mooie tassen houdt, en ze gaf leiding op een frisse, maar ook duidelijke manier. Ze droeg zo’n blauw operatieoverall ze wist precies wat ze wilde; de band exact symetrisch om mijn kop leggen, met twee bouten op het voorhoofd, en twee bouten achter de oren, eentje links, eentje rechts, en dan ook zodanig dat de oren een paar millimeter ruimte hadden, anders werd het wel een hele pijnlijke zaak.

Dat werd het sowieso.

Nadat Femke eindelijke de halo goed had liggen, kon het boren beginnen.
“Boren?” vroeg ik terwijl ik naar de lampen boven de operatietafel staarde en me afvroeg waarom het zo koud was hier.

“Nou euh, we spuiten er een verdoving in en dan draaien we er schroeven achteraan. Dat is eitje. Maar die verdoving is geen eitje, dat is even doorbijten, oke?”

Je kunt op zo’n moment moeilijk zeggen dat we dus even niet gaan doorbijten, jammy, sorry, geen zin in, morgen misschien als er ene dokter Wouter op de rol stond om te operen.

“Kom-tie,” zei Femke, en daarvan kwam iets wat ik toch in de wonderlijke wereld van de anesthesie nog nooit had meegemaakt: een gillende prik. Dat wil zeggen: ik gilde, Femke prikte. “Goed zo kerel,” zei ze.

“Sorry,” zei ik. Wat ik precies allemaal aan vloeken, verwensingen en geile praat uitsloeg, herinnering ik me niet meer. Misschien weet Femke het nog, zij lijkt me een meisjes dat best wat hebben kan, zelfs op eerste kerstdag.

“Komt ie weer,” zei ze.

Omdat ik nu wist wat me te wachten stond, nam ik me voor de de zaken netjes te beleven. Femke prikte haar injectiespuit en begon te duwen. Ik liet alle beschaving overboord en brulde als een speenvarken. “Geeft niet kerel,” zei Femke toen ze klaar was. “Nu achter de oren, en daarna de schroeven.”

Daar ging ze weer.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik een zwak voor haar begon te krijgen. Zelf zou ik niet graag bij medemensen zulke helse pijnen veroorzaken, maar iemand die het met een hartverscheurende glimlach voor elkaar krijgt, ja, zo iemand heet met recht Femke – en dat is niet iemand die een kredietcrisis nodig heeft om dichter bij haar ware zelf ter komen. Gewoon een shot verdoving zetten en hupsakee.

Daar gingen we.

Herehemel!

“Achter het oor dat is echt een instinker he,” zei Femke. “Maar je het hebt het goed gedaan.” Ze pakte een doek en begon mijn gezicht af te wegen. “Al dat bloed,” zei ze, “dat moeten de mensen niet zien.” Daarna werd ik door twee Suriaamse zusters met kerstmutsten op naar mijn kamer gereden.

Dat liegt er niet om.

En hij is dus bang voor honden en wat hem betreft mogen ze alleen gemuilkorfd over straat. Het schijnt dat de hele PvdA-fraktie het met dat standpunt eens is. Wat is dat voor partij? Straks duikt er nog een fraktielid met pleinvrees op.

De hond en ik waren inmiddels op het Museumplein. Amsterdam is eigenlijk geen stad van pleinen. Er zijn er genoeg, maar ze zijn klein en slordig en de naam plein onwaardig. Daarin moet nu verandering komen, want Amsterdam wil een echte metropool zijn. En kijk naar metropolen als Londen, Parijs, Madrid, Berlijn: daar hebben ze adembenemende pleinen. En zo'n plein moet het Museumplein worden.

Wij zagen het niet voor ons, de hond en ik. Het enige dat we zagen was veel grint, veel gras en ongelofelijk veel paars straatmeubilair: bankjes, prullenbakken, lantarenpalen. Ooit moet een wethouder 's avonds na een lange vergadering juichend thuis zijn gekomen; zijn kleur was het geworden! Paars! Hij had er keihard voor geknokt.
We liepen langs een paar treurige kiosken, over het zompige gras en langs zwervers die op de paarse banken lagen te slapen. Als alles volgens plan verloop, zal het hier ooit schitterend zijn. Alle musea aan het plein zullen hun ingangen er hebben, overal zal het wemelen van de kunst, een mooier plein zal in Europa niet te vinden zijn.

Tsja.

We liepen er wat rond en de gedachten gingen uit naar vroeger, dat wil zeggen: mijn gedachten. Waar een hond op zo'n moment aan denkt, weet ik niet. Waarschijnlijk was hij nog bezig met Harm Evert die bang voor hem was. Om te huilen toch eigenlijk, maar wel een enorme impuls voor de muilkorfindustrie.

Mijn gedachten waren bij het oude Museumplein, voordat het in handen viel van de mannen die er een grasveld van maakten. Toen was het een verkeersplein met echte klinkers. Er daverde verkeer over het plein, sterker nog: er was voor een automobilist geen mooier stukje Amsterdam dan het Museumplein met zijn kuilen en plassen. Behalve auto's kwamen er ook veel bussen over het plein. Dat waren toen nog donkerrode monsters. Op z'n mooist was het plein 's nachts. Er lag dan een wonderlijke glans over de keien, ongeveer zoals de glans die 's nachts over het Place de Concorde in Parijs hangt.

Dat is pas plein.

En zo'n plein had Amsterdam dus ook, maar niemand zag de schoonheid er van in en het moest plaatsmaken voor een heleboel paars straatmeubilair en een grasveld dat nu alweer moet plaatsmaken voor iets nieuws. Op die manier krijg je geen plein, hoe mooi de schetsen ook zijn.

De hond draaide zijn drol en ik keek om me heen. Overal lagen drollen. Een Japanse toerist zat gehurkt bij een hele mooie hoop. Op een meter afstand zat zijn vriend; die ging een foto van hem maken. Uit woede ruimde ik onze drol niet op. Het leek me gezonde bemesting van het gras. Het begon te regenen en het was tijd om naar huis te gaan.

In de plantenbak groeien lucifersbloemen: kleine, oranje bloemetjes, stok-vormig, met een wit-zwarte kop, alsof de lucifer net is afgestreken. Al sinds mei houden de bloemen het vol. Als ik alle minuten op zou tellen dat ik er al dan niet gedachtenloos naar heb zitten kijken, kom je makkelijk aan een paar dagen, denk ik, goed bestede dagen.

Nu keek ik er niet alleen naar vanwege die koolmees, maar ook omdat op de radio de verkeersinformatie voorbij kwam. Zelf niet deelnemen aan het verkeer en toch luisteren naar de files; ik vind dat op een bepaalde manier wel iets hebben. Het is net alsof je er zelf in staat, terwijl je toch lekker thuis zit.

Het waren, vanwege de dikke mist, lange files, op de gebruikelijke plaatsen, maar er waren ook een paar bijzonderheden, Tussen Rijssen en Twello bijvoorbeeld stond 18 kilometer en dat kwam omdat de spitsstrook gesloten was. Een sterke zet van Rijkswaterstaat om in de spits de spitsstrook te sluiten. Ook opmerkelijk: tussen Zaltbommel en Everdingen stond 19 kilometer. Daarna dacht ik aan mijn favoriete file: die tussen Lexmond en Noordeloos. Daar deden zich nu geen bijzonderheden voor, of hij stond er niet eens. De plaatsen werden niet genoemd.

Lexmond.

Noordeloos.

Ik nam me voor daar binnenkort eens te gaan kijken. Twee plaatsen die door een file met elkaar verbonden zijn als een moeder via de navelstreng met haar net geboren kind. Wie van de twee zou de volwassene zijn, wie het kind. Lexmond en Noordeloos, ja, daar zat beslist een verhaal in.

Ik deed de radio uit en zette een CD van Janine Jansen op. Dit is een beroemde violiste waar ik tot een dag eerder nooit van had gehoord. Inderdaad, ik schaam me diep, maar klassieke muziek is nu eenmaal niet mijn sterkste punt. Hoe dan ook, daags voor de mistbanken over het lang trokken hoorde ik bij op Radio 4 Maartje van Weegen over Tchaikovsky praten.

Waarschijnlijk zat ik net weer toevallig naar de luciferbloemen te kijken. Maartje had het over een prachtig stuk voor piano en viool dat door Janine was uitgevoerd met een orkest in plaats van een piano en zijzelf solerend op de viool. Souvenir d'un lieu cher heette het stuk en dat maakte dat ik de radio wat harder zette. Meestal heeft die klassieke muziek alleen maar een nummer, opus dit, symfonie zoveel, maar dit was een titel er niet om loog.

Souvenir d'un lieu cher.

Nog voor Janine met spelen was begonnen, vlogen mij de herinneringen aan dierbare plaatsen al om de oren. Straathoeken en bruggen in mijn eigen stad, boulevards en pleinen in Parijs, landweggetjes op het Franse platteland, de weg langs het Hoendiep, van Groningen over Enumatil naar Zuidhorn, de kade langs de Waal in Zaltbommel, het Beukenlaantje op de Holterberg, niet ver van Rijssen, enzovoorts, te veel om op te noemen.

Janine Jansen was inmiddels al mooi op dreef en ik hoorde in Tchaikovsky's muziek een lichtvoetige weemoed die gelukkig niet sentimenteel was. Het deed mij aan prille verliefdheid en zwanen denken en voor het eerst van mijn leven slaagde ik er in na afloop de titel en de uitvoerende artiest te noteren en daarna haastte ik me naar de muziekwinkel om die CD aan te schaffen. Daags daarop was het zo mistig dat ik er de hele dag naar luisterde.

Volgens de Herald Tribune en Franse kranten had de vrouw zich uitgegeven voor een toerist uit Dubai. Ze had ook andere, dure winkels rond de Place Vendome bezocht. Op tal van videobeelden uit die winkels is ze te zien. Maar tot nu ontbreekt elk spoor van haar. Dat is jammer, ik zou graag alles van haar willen weten. Wat een koelbloedigheid. Normaal gesproken kom je die alleen in films tegen.

Dit weekend had de Herald Tribune een lang verhaal over de roof van vier december. Er schijnt een internationale bende te zijn die The Pink Panthers wordt genoemd en die hoodzakelijk uit Serviers bestaat. De leden van de bende komen allen uit dezelfde streek, velen zijn familie van elkaar en ze wonen overal in Europa. In wisselende samenstellingen komen ze af en toe bij elkaar om ergens een slag te slaan. In Dubai reden ze met twee Audi 's de etalage van een juwelier binnen. In andere, gereedstaande Audi's gingen ze er vandoor met voor 3,5 miljoen euro aan juwelen. Op YouTube is de overval te zien. In Tokyo herhaalden ze de stunt en bedroeg de buit meer dan 30 miljoen euro. In een door 400 videocamera's bewaakte mall in Monte Carlo slaagden ze erin een juwelier te beroven. De waarde van de buit is onbekend.

Af en toe wordt er een overvaller gepakt, maar ze ontsnappen even zo makkelijk weer. In 2005 klom er eentje met een touwladder over de gevangenismuur, terwijl bendeleden buiten de gevangenis met machinegeweren de wachttorens bestookten. Anderen ontsnappen niet en zitten zwijgzaam hun straf uit. Van alle buit die de bende de afgelopen jaren bij elkaar heeft geroofd, is nog nooit iets terug gevonden.

Een spectaculair verhaal.

Minder glamoureus, maar ook heel doeltreffend is het zogenaamde skimmen dat in Nederland een hoge vlucht heeft genomen. Jongens plaatsen 's nachts een klein paneel over het gleuf-gedeelte van een pinautomaat. Het paneel bevat electronica dat in staat is de gegevens van een ingevoerde kaart af te lezen en tevens een miniscuul cameraatje dat registreert welke pincode vervolgens wordt ingetoest. Een heel geknutsel, al en met al, maar je moet toch maar op het idee komen. Het schijnen vooral Roemenen te zijn die zich er mee bezig houden. Een half miljoen euro per week halen ze binnen. Gedupeerden zien dat er in Rome, Londen, Boedapest, Wenen, Berlijn geld van hun rekening is gepind. Het is een enorm netwerk.

We mogen de misdaad niet prijzen, maar ik betrap mezelf er altijd weer op dat ik toch een soort bewondering voor die gasten heb. Dat doet maar en wij nette mensen, wij zitten thuis met de krant voor onze neus en wachten tot we ook een keer de sigaar zijn. Dan stampvoeten we even van woede en daarna ploffen we weer neer in onze stoelen.

"Doet ze altijd al hoor," klinkt het.

Altijd al? Dan heb ik iets gemist. Ik heb zeker iets gemist. Jarenlang heb ik iets gemist. De hele opvoeding van mijn dochters heb ik gemist, eigenlijk. Omdat ik zonodig heel erg hard moest werken. Er was altijd wel iets om niet thuis te zijn, of in ieder geval zo min mogelijk. Maar sinds ik ziek ben (het gaat stapvoets de goede kant op, dank u), zie ik mijn kinderen heel wat vaker, en hoor ik ze dus ook. 's Ochtends vroeg als ze naar school gaat, knalt die buitendeur dicht, als ze thuis komt van school, als ze naar vriendinnen of de Etos gaat en weer terugkomt; voortdurend dreunt die deur.

Ik heb zelfs al een keer gekeken bij de deur; of hij al dat geweld wel aan kan. Het lijkt er op. Ja, een deur moet tegen een stootje kunnen en onze voordeur stamt uit de negentiende eeuw, die kan wel wat hebben. Maar goed, als gezegd; ik had me dus voorgenomen dochterlief op die deur aan te spreken. Maar het kwam er niet van. Dat heb ik nou altijd: ik neem me voor opvoedingstechnisch iets nuttigs te doen, en dan komt het er niet van. En als het er van komt, strandt de poging halverwege omdat het kroost mij aankijkt alsof ik gek ben geworden. Daarna loopt het schouderophalend weg. Dan kun je kwaad worden en als volwassene op je strepen gaan staan, maar dat heeft weinig nut. Daar sta je dan, op je strepen. Een lulliger beeld van mezelf kan ik niet schetsen.

Inmiddels ben ik gewend aan het daverende geweld waarmee de huisdeur wordt dichtgeslagen, sterker nog: ik ben het een heerlijk geluid gaan vinden. Er spreekt levenslust uit, plezier en daakracht. Waar ik nog niet uit ben is welke explosie de mooiste is; die van het vertrek, of die van de thuiskomst. Ik denk die laatste knal. Je wilt toch dat je kinderen thuis zijn, hoe onvermijdelijk het ook is dat ze weer weg zullen gaan en op een dag voor altijd, nou ja, in mijn geval zal dat wel meevallen, want ik zie het er van komen dat ze ook als student gewoon onder het ouderlijke dak blijven wonen. Lekker makkelijk, en goedkoop. Maar zelfs dan zullen ze op een dag definitief vertrekken, grote avonturen tegemoet.

Dat hoort er nu eenmaal bij.

Wat ik verbijsterd vind is dat de dochters inmiddels veertien en zestien zijn, en binnenkort al vijftien en zeventien. Ik denk nog steeds dat het kinderen zijn, maar de volwassenheid heeft hen al bijna bij de kladden. Ik weet niet of ik er blij mee moet zijn. Ikzelf heb de volwassenheid altijd als een molensteen ervaren, eerder een vloek dan een zegen, een vreselijke last om te dragen. Weg ermee, met de volwassenheid. Wat is er nou zo leuk aan alle verantwoordelijkheid die er bij hoort? Ik heb het nooit begrepen.

Er is nog een geluid dat ik bijzonder waardeer, vooral 's ochtends vroeg als ik nog in bed lig en de dames zich opmaken om naar school te gaan. Om te beginnen hoor ik ze dan boven mij rommelen in de keuken. Maar daarna komen ze trap af. Omdat wij een groot huis hebben, hebben we veel trappen. Prachtig is het om te horen hoe die klikkende hakken van hun hippe laarzen naar beneden komen, de slaapkamer passeren en in de diepte verdwijnen, richting voordeur en richting die daverende knal als tenminste de oudste als laatste het pand verlaat. De stilte die vervolgens in het huis hangt is er eentje van bedremmelde weemoed. Daarna begint het huis zich langzaam en voorzichtig op te maken voor hun terugkomst.

Ik zal een jaar of zes zijn geweest, en het enige dat ik me van Leeuwarden herinner is dat oom en tante in een flat woonden en dat ik in een opklapbed sliep, zo'n bed dat opgemaakt en wel tegen de muur kon worden geklapt, een soort klep. Opende je die klep dan zaten er dikke elastieken om het beddegoed heen. Ik vond niets leuker dan 's ochtends als ik wakker was die elastieken om het bed en mezelf heen te gorden. Ik voelde me dan afwisselend een gevangene in het wilde westen of een formule 1-coureur.

Jaren later kwam ik in Groningen te wonen, als student. Af en toe ging ik met de trein naar Leeuwarden, want daar woonde een goede vriend van me. Hij zat op de sociale academie, maar wilde kunstenaar worden. Hij droeg altijd zwarte kleding, luisterde naar de sombere jazz van John Coltrane en was een fan van Joy Divison. Hij bewoonde een kleine kamer midden in het uitgaansgebied van Leeuwarden, een steeg waar het naar pis, shoarma en patat stonk. In de weekenden was het een gekkenhuis daar: boeren en buitenlui die zich luidruchtig kwamen bezatten.

Wij bezochten met ons schaarse geld een Chinees waar we de enige klanten waren. Urenlang zaten we daar op één pijpje Heineken over de zin van het leven te bomen. Ik rookte Javaanse Jongens, shag, en hij Gitanes. Hij had iets van een dandy, mijn vriend. Hij stond ver boven het ruige Leeuwarden.

Daarna gingen naar Vat 69, een beroemde discotheek. De meisjes dansten er met elkaar, de jongens hingen tegen de muren. De muziek was snoeihard en helemaal fout. Mijn vriend had niet de geringste behoefte zich aan te passen aan de omgeving. Hij keek hautain om zich heen, rookte zijn sigaretten alsof hij in een film aan het spelen was en maakte af en toe een opmerking over een voorbijdansend meisje. Hij boog zich dan naar mij toe en schreeuwde in mijn oor. Ik leunde tegen een betonnen paal en probeerde onzichtbaar te zijn.

Toen kreeg mijn vriend ruzie. Het hing in de lucht vanaf het moment dat we binnen waren. De kwestie ging nergens over natuurlijk, hij had iets te hard iets tegen mij geroepen dat door een passerende boer met twaalf glazen bier op een dienblad werd opgevangen. De jongen leverde zijn bestelling af bij zijn vrienden en kwam toen terug om mijn vriend een dreun op zijn neus te geven. Even later rolden mijn vriend en hij over de grond, en weer wat later lagen we op de keien van de Nieuwestad. Het regende en mijn vriend had een gebroken neus. Tot zo ver mijn herinneringen aan Leeuwarden.

"Je hebt toch wel kraanwater?!?"

"Jawel, maar dat mag ik niet geven."

"Van wie niet?"

"Van de baas."

"Roep de baas dan maar even." Ik had er echt zin in. Twee gerechten van die domme lunchkaart besteld, en dan zou ik er niet een glaasje water bij mogen? Het moest niet gekker worden.

"De baas is er niet meneer."

De baas was er niet. Ik probeerde me een voorstelling van die baas te maken. Het kon niet anders dan een eikel zijn. Wie een kroeg heeft, is verplicht water te verstrekken aan passerende reizigers. Als dat niet zo is, dan zou het wel zo moeten zijn. En helemaal als die reiziger ook nog andere bestellingen doet.

Ik ging zitten wachten op mijn eten en het glaasje rose. Het was een mooie dag. En het centrum van Hilvarenbeek, een grote grasvlakte met een muziektent en een buste van Anton van Duinkerken, mocht er zijn. Het was een goed terras waar ik op zat, de dag kon eigenlijk niet stuk. Behalve dat dat water me dwars zat. En wat me daarna dwars ging zitten, was dat er maar niets gebeurde. Ik was de enige klant op het terras - zo moeilijk kon het toch niet zijn om een glas rose te serveren?!? Ik stond op en liep de zaak in. De jongen was nergens te bekennen en in de keuken was niemand. Dat beloofde nog wat voor mijn lunch. Ik hoorde ergens een toilet dat werd doorgetrokken. Allemaal water, ik kreeg er dorst van.

Daar was de jongen. Hij schrok zich rot toen hij me zag. "Waar kan ik u mee helpen?" vroeg hij.

"Een glas water," zei ik. Om hem te pesten. "Of een glas rose."

"Het kom er aan meneer," zei de jongen en hij verdween in de keuken, mij achterlatend met de mogelijkheid mezelf een glas water te geven. Ik kon immers gewoon een glas van een tafel pakken (de zaak stond vol gedekte tafels) en het voltanken aan het fonteintje in de WC. Ik deed het maar niet. Je wilt toch braaf zijn.

Terug op het terras was ik niet meer de enige klant. Een groepje vrouwen was naast me neergestreken. Om te benadrukken dat ze niet zomaar kwekkende vrouwen waren, hadden ze allemaal een dikke agenda naast hun mobieltje liggen. De jongen kwam naarbuiten om hun bestellingen op te nemen. Mijn glas rose had hij niet bij zich.

Daar zat ik, in Hilvarenbeek.

Het gebeurt niet vaak dat ik ergens lang zit te wachten. Ik ben het soort klant dat opstaat en boos wegloopt. Verderop, naast de kerk, waren nog een paar kroegen. En aan de overkant van het Vrijhof ook. Daar kon je zelfs in de zon op het terrras zitten. Waar ik nu zat, zat ik in de schaduw. Maar ja, ik dacht dat dit de beste tent in Hilvarenbeek was. Ik werd nu wreed gestraft voor dat idee. Ga altijd daar zitten waar het druk is, luidt een bekend gezegde. Datis niet voor niets. Ik kon mezelf wel voor de kop slaan.

De jongen kwam naar buiten met een dienblad vol flesjes Spa, voor de dames. Mijn rose zag ik niet staan. Hoe was het in Godsnaam mogelijk? De jongen keek even mijn kant op. Shit, zag ik hem denken, de rose vergeten. Dit was het moment waarop ik had gewacht. Ik stond op en liep zwierig weg: op naar een ander terras, en een glas water uit de kraan. De jongen durfde mij niet na te roepen.

Dat is het wel zo'n beetje.

Nee, er is ook nog het begin van de Oude Binnenweg; kledingzaken, een filiaal van de Coffee Company, de good old Van Gennep boekwinkel en verderop kroegen. Tijdelijk staat er tegenover de kledingzaken en de boekwinkel een oliebollenkraam. En pal voor de oliebollenkraam staat sinds kort de enorme kabouter van de kunstenaar Paul McCarthy die in de volksmond "kabouter Buttplug" heet, omdat hij een enorm seksspeeltje in zijn hand heeft. Er zijn mensen die beweren dat de kabouter de kerstman is en het ding in zijn hand een kerstboom, maar dat is onzin. Het is echt een reusachtige anaalplug.

Moet kunnen.

Een tijd lang lukte het niet om het beeld ergens in Rotterdam op te stellen, omdat er nogal wat bezwaren tegen waren. Daarom stond het op de binnenplaats van museum Booijmans Van Beuningen. Maar de winkeliersvereniging van de Binnenweg wilde het uiteindelijk graag hebben; men verwacht een hoop publiek voor het beeld, en dus voor de winkels. Ja, laat middenstanders maar schuiven.

Is het eigenlijk een goed beeld?

Erger nog: een goed kunstwerk?

Ik heb er geen verstand van, maar het zal wel. Ik vind het vooral een enorme kabouter, om niet te zeggen: een diabolisch trol uit de onderwereld die even langs wipt in de werkelijkheid van Rotterdam. Iets goeds heeft het wezen niet in de zin. Het is kwaardaardige kabouter. In plaats van die anaalplug zou hij eigenlijk zijn wijsvinger omhoog moeten houden. Het is een cynisch beeld, niks voor Rotterdam om zich zo te laten belazeren.

Maar wie ben ik?

Geen Rotterdammer.

Enigszins teneergeslagen verliet ik het Eendrachtsplein en even later reed ik over de Coolsingel. Dat is altijd weer een klein genot. Op de enorme gevel van de Bijenkorf stond met klodderige blauwe verf de tekst "Grote stad, grote eenzaamheid" geschreven. Onder de tekst hing het portret van Erasmus, de grootste denken die Rotterdam ooit voortbracht. Het portret was het hoofd van een soort stripheld.

Terwijl ik me afvroeg of de tekst echt van Erasmus was, naderde de rotonde van het Hofplein. Daar stond op een grote torenflat in gele letters "Niets droogt sneller dan tranen." En weer met dat gemutste hoofdje van Erasmus erbij. Ik had er nooit over nagedacht, maar misschien is het wel zo dat niets zo snel droogt als tranen. Hoe zou je daar achter kunnen komen? Of moet je er gewoon niet achter willen komen en eenvoudigweg de spreekwoordelijke wijsheid van de uitspraak omarmen? Ik passeerde het gebouw en verliet Rotterdam.

"Grote stad, grote eenzaamheid."

Hoe groot was Rotterdam in de tijd van Erasmus? Groot genoeg om eenzaam in te zijn. Kennelijk. Het is op de keper beschouwd ook iets dat goed past bij Rotterdam, eenzaamheid. In die zin is het de enige echte stad van Nederland, een metropool waarin een mens zich kan verliezen en geen stad voor kabouters.

Wel een oude, machtige watertoren aan het einde van een recht klinkerpad dat door een glooiend stuk duinen loopt en een snackbar; een gele keet met twee vrolijke, roze Fristi-vlaggen. Paviljoen Duinzicht heet de zaak. Maar het mooiste uitzicht is op de muren van de Scheveningse gevangenis verderop.

Enorm, die muren.

Het was een uur of elf. Een keurige dame met haar bril aan een parelketting en een bontje om haar hals bladerde in de Telegraaf. Twee oude mannen zaten aan de gokkast.

Simply Wild.

Super Joker.

De mannen hadden slordig geboetseerde koppen, duidelijke neuzen, rode oogjes achter grote, vette brilleglazen. Mannen die hun morsigheid waardig droegen. Super Joker gaf ratelend wat euro's prijs. "Het is altijd behelpen," bromde een van de mannen. De ander knikte. Dat kon je wel zeggen ja, dat het altijd behelpen was. Maar als je volhield, werd je dus beloond.

Er kwam een jongen binnen die bij een schildersbedrijf werkte. Hij had verf op zijn smalle gezicht. De overall slobberde rond zijn dunne lichaam. Hij was er door zijn ploeg op uit gestuurd om broodjes te halen. De bestelling stond op een papiertje. Twee broodjes gebakken ei met kaas. Een broodje osseworst met mosterd, een broodje osseworst zonder mosterd, twee broodjes ham, een broodje oude kaas, een broodje kroket.

"Ik doe de mosterd er in zakjes bij," zei de uitbater achter zijn kleine toonbank.

Vertwijfeling sloeg toe bij de jongen. Ging er iets mis, kon er iets mis gaan? Hij kwam er niet uit. "Eén osseworst met mosterd," las hij nogmaals voor van zijn papiertje, "en ééntje zonder mosterd."

"En de kroket?" vroeg de uitbater.

"De kroket," herhaalde de jongen. Er klonk wanhoop in zijn stem door. Zijn hele carrière als huisschilder hing aan een zijden draadje. En hij had het al zo moeilijk, iedereen had de pik op hem.

"Ik doe er zes zakjes bij," zei de uitbater royaal.

De jongen knikte en ging aan een tafeltje zitten. "En een chocomel voor het wachten," zei hij.

"Koud? Warm?"

"Koud," zei de jongen. Daarna had hij de pest in. Hij had liever warme chocomel. Maar hij durfde het niet te zeggen. Hij staarde naar de muren van de gevangenis. Het regende buiten. Druppels gleden langs de ramen. Hoe zou het zijn in de gevangenis? De jongen speelde met het peper en zoutstel. Er zat een flesje Maggi bij, en een busje Knorr Aromat, een smaakverfijnende poeder. Hij pakte het busje en rook eraan.

Bij wijze van versiering hingen er drie geplastificeerde voorpagina's van de Telegraaf aan de wand van de snackbar. De mens op de maan. Triomftocht Oranje. Hartveroverend, Maxima en Alexander. In een hoek stonden parasols op betere tijden te wachten. De oude mannen aan de gokkast boekten weer een kleine overwinning, deze keer op Simply Wild. Munt voor munt, met tegenzin, rolde het geld in het bakje. "Niks geen crisis hè," zei de oudste van het stel.

"Het gaat lekker zo," antwoordde de ander, "en het moet nog twaalf uur worden."

Als bij toverslag zag de dag er ineens oneindig lang en wreed uit. De jonge schilder bij het raam legde zijn hoofd op tafel, naast het peper en zoutstel. Hij had nog een heel leven voor zich. En het moest nog twaalf uur worden.

Al weken zijn er spotjes op de radio die de bevolkingen waarschuwen voor rampen en ander ongemak. We moeten voorbereid zijn op het ergste. De zondvloed of een terroristische aanslag die het land in één klap lam legt. Om goed voorbereid te zijn, moeten we een noodpakket in huis hebben. Gaat het niet goedschiks, dan zal het straks kwaadschiks moeten. Een vrachtwagen verschijnt dan in uw straat en huis aan huis worden de noodpakketten verstrekt, tegen betaling, want voor niets gaat de zon alleen op in het Koninkrijk des Hemelen en dat is slechts weinigen gegeven. Zelfs Rouvoet moet maar hopen dat hij er in komt.

Het noodpakket bevat, en ik citeer de missiven van hogerhand, een gereedschapsset, waxinelichtjes, lucifers in waterdichte verpakking, een eerstehulpdoos met eerstehulphandboekje, een zaklamp met extra batterijen, een radio op batterijen, afgestemd op de rampenzender, met extra batterijen, warmhouddekens en een waarschuwingsfluitje. Optioneel zijn: een voorraad medicijnen, reservesleutels van huis en auto, eenplattegrond van de omgeving, desinfecterende handgel, drie liter water per persoon, voor ten minste drie dagen, een voorraad houdbaar eten, plus blikopener als het voedsel in blik zit, een lichte regenponcho, iets om drinkwater in te vervoeren, bijvoorbeeld een fles of jerrycan.

Juist.

Laten we om te beginnen het waarschuwingsfluitje onder de loep nemen. Wie waarschuwen we als we daarop blazen, en waarom zouden we dat willen? Het kan aan mij liggen, maar ik moet toch heel erg denken aan de weergaloze televisieserie Daar komen de Schutters (Dad's Army) als ik zoiets lees. Een waarschuwingsfluitje! Ik denk dat je daarop moet blazen als je onder het puin bedolven ligt. Dan de radio, afgestemd op de rampenzender. Ik ben een groot fan van radio's, hoe draagbaarder hoe beter, maar de rampenzender heb ik nog niet gevonden. Op welke frequentie opereert die zender? Wat zendt de zender uit als er geen ramp is? Of komt de zender pas bij een ramp in de lucht? En op welke frequentie dan? Nou ja, met behulp van de zaklamp zal het wel lukken de zender te vinden, en als niet, dan zijn er altijd nog de lucifers in hun waterdichte verpakking.

Lucifers?

Ja mensen, bij een ramp kun je lucifers nodig hebben. Bijvoorbeeld tijdens een overstroming in de maand november. Dan is het verdomde koud buiten en als je dan ronddrijft op het puntdak van je Vinexwoning is het best lekker om een vuurtje te kunnen stoken en je bent dan wel heel dom bezig als je je lucifers niet waterdicht verpakt op zak hebt. Hoe je als slachtoffer aan een partij hout komt om af te branden, is een tweede. Maar feit is wel dat je die lucifers nodig hebt om waxinelichtjes aan te steken. En reken maar dat je die nodig zult hebben, want zo'n ramp eist een hoge tol aan zinloze slachtoffers die herdacht moeten worden.

Wat ik eigenlijk mis, nu het toch over zingeving gaat, is de bijbel; waarom zit die niet in het noodpakket? Kijk, ik begrijp dat de Koran van Kader Aboulah er niet in zit, maar de bijbel?!? Daar staat of valt een fatsoenlijk noodpakket bij. Of moet ik moet op de waarschuwingsfluit blazen als ik morele steun nodig heb? Conclusie; het is tot daar aan toe dat de overheid zich met noodpakketten (het doet ook aan kerstpakketten denken) bezig houdt, maar een beetje meer inhoudelijke inhoud had wel gemogen.

"Oplossingen," mompelde de jongen die naast mij zat.

"Maatregelen," riep iemand met meer moed.

De minister stak van wal met alle maatregelen die hij al had genomen en alle plannen die hij nog had, maar het leek alsof al zijn woorden op de koude vloer vielen en daar een onmiddellijke dood stierven. Alleen jongerenwerkers (en er waren een paar heel goed gebekten aanwezig, echte, gladde praters, al helemaal gepokt en gemazeld in oeverloos vergaderen), konden de minister een beetje in het nauw drijven. Mooie praatjes, maar waarom gebeurde er nou niets? Dat was de mantra die steeds terugkwam. De minister had het wel over oplossingen, maar er werd intussen niets opgelost.

"De bal ligt bij de provincie," zei Rouvoet dan streng, "en daar zitten we bovenop." Een andere keer lag de bal bij een wethouder die hij net nog vanuit de auto had gebeld en ook durfde minister wel een balletje bij de jongelui zelf neer te liggen. Als zij zoveel klachten hadden, waarom hoorden hij die geluiden dan niet vanuit de Nationale Jeugdraad?

Te hoogdrempelig, die club, kwam het antwoord. Er zitten alleen maar jongeren in die ook in politieke partijen actief zijn, die de weg weten, die in debatingclubs hebben gezeten. Daar keek de minister van op, maar eerlijk gezegd had hij het wel al een tijdje geleden bij de Jeugdraad aangekaart; zijn jullie wel representatief genoeg, kan iedereen wel mee doen?

Zo ging het maar door.

Wie ooit een machteloze minister in actie wil zien, moet naar een bijeenkomst met Andre Rouvoet gaan. Vol goede bedoelingen, vol cijfers en potjes en convenanten, vol lijntjes en maatstaven en drempels die geslecht moeten worden, maar wat hij eigenlijk bij zich moet hebben, is een klein team van zware jongens die hij meteen kan inzetten als het ergens niet lekker loopt, een soort A-team met grote street-credibility. Nu gaat het alleen maar over de verlammende bureaucratie in jeugdzorgland en over de nieuwe bureaucratie die er bij moet komen, als het aan de minister ligt.

Zoals altijd bij dit soort bijeenkomsten, was het buiten eigenlijk het meest informatief. Daar stonden de jongens en meiden die na tien minuten al in de gaten hadden gehad dat het weer een avond van niets ging worden. Het leken me geen jongelui die diep in geestelijke nood zaten en worstelden met hun identiteit, overigens, het waren gewoon kekke, strijdbare, leuke Amsterdammers met lef en humor. Ook hun inzet zou natuurlijk iets kunnen oplossen, maar ja, dromen van een mooie auto is leuker.

Rouvoet maakte wat dat laatste betreft één goede opmerking: "het gaat er om dat iedereen zijn weg kan vinden in deze samenleving en dat iedereen domweg gelukkig kan zijn." Hij schrok er zelf van, zo makkelijk klonk het, zo eenvoudig. Er reageerde niemand op, want de microfoon deed het even niet.