16 oktober 2007

EEN MONUMENT IN GRONINGEN

Aan de Turfsingel in Groningen ligt een benzinestation van Bim. Vroeger was het een Esso-station. Het zijn gewoon wat pompen onder een plat afdak. Maar het bijbehorende gebouwtje is een ontwerp van Dudok, en gisteren voorgedragen als rijksmonument.

Heel goed.

In de jaren vijftig stonden er 112 van deze benzinestations, overal in Nederland. Ze waren allemaal hetzelfde, want zo wilde Esso het graag. Stralend wit en helder, met de rode leters op het dak. Af en toe varieerden de maten - in Den Haag bijvoorbeeld stond het grootste. Het laatste station waar nog echt Esso getankt kon worden, stond langs de A2 in de oksel van de oprit bij Vinkeveen. Het werd in 1995 verplaatst naar het Autotron in Rosmalen en vandaar in 2004 naar het Automobiel Museum in Raamsdonkveer. Daar staat het nu authentiek en pittoresk te zijn, beroofd van zijn context; de oude Nederlandse straatweg.

Het station in Groningen was jarenlang in handen van J. de Jong en zonen die er Esso verkochten. Wanneer het bedrijf in handen is gekomen van Bim, weet ik niet. Het moet ergens in de jaren tachtig zijn geweest. De pompen kregen hun moderne, platte overkapping, en het gebouwtje kreeg iets andere kleuren, oranje en blauw, maar verder bleef het intact: een strak, maar toch gevleugeld, opstijgend dak op een rechthoekig huisje met veel glas, een wonder van functionaliteit en elegantie - in feite. Je hoort het niet vaak iemand zeggen over een benzinestation, maar deze van Bim (en Dudok) heeft het vermogen te ontroeren.

Dat komt ook door de ligging.

Het benzinestation ligt aan het water, en vlakbij de Ebbingebrug tussen Nieuwe en Oude Ebbingestraat die recht op de Martinitoren afgaan. Het ligt niet alleen aan het water waar momenteel herfstbladeren in drijven, in de nabijheid van woonboten, maar ook nog eens in een bocht waar ook het gedempte, brede Boterdiep op uitkomt. Inclusief pompen en een parkeerterrein bezet het station kostbare ruimte. Je kunt je voorstellen dat er mensen zijn die er iets anders zouden willen, een parkje, een speelvoorziening, een stukje jachthaven, maar die vlieger kan lekker niet opgaan - want behalve rijksmonument in spe is het benzinestation ook al jaren gemeentemonument.

Bim hoort bij Groningen als Bommen Berend, koek en Max van der Berg, onlangs geinstalleerd als nieuwe commisaris van de koningin in die provincie, jarenlang afwezig als europarlementarier en Novib-man, maar in de stad nog altijd vervloekt om het draconische verkeersplan dat hij als bebaarde wethouder in de jaren zeventig doorvoerde. Weliswaar heeft dat plan de stad goed gedaan, maar Max's naam is daardoor niet gezuiverd - gek genoeg.

Op nog geen vijftig meter van het Bim-station bevindt zich overigens nog een gebouwtje dat tot de architectonische hoogtepunten van Groningen behoort: de Vietnamese loempiakraam Bich Nhung van de heren Ngoc Hong en Van Dung op de Ebbingebrug: een wonderschone, zilverkleurige kiosk met zachte rondingen en vooral op donkere wintermiddagen een aanlokkelijke verlichting, ontworpen door Johannes Moehrlein. Het is met voorsprong de mooiste loempiakraam van Nederland, maar hij komt nog lang niet in aanmerking voor de status van monument, want hij staat er pas sinds 1999.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik nog nooit een loempia bij Bich Nhung heb gegeten, maar het feit alleen al dat de zaak er al acht jaar staat doet vermoeden dat het wel de moeite waard is. Maar ja, om nu helemaal naar Groningen te rijden om te tanken en een loempia te eten, dat gaat ook weer wat ver. Aan de andere kant: de geur van suikerbieten zal inmiddels wel over de stad hangen, en daar ben ik aan gehecht.

Geschreven op 16 oktober 2007